Dit maakt het lijstje van medewerkersdiscriminaties in kleine bedrijven opnieuw wat langer. Zo zijn ze door de wet al 20 jaar uitgesloten van het recht op tijdkrediet en landingsbanen. En zullen ze wel nog een ziektebriefje voor 1 dag ziekte moeten indienen. Bovendien gelden voor kmo’s ook minder regels rond veiligheid en gezondheid op het werk.
Of ik hem tijdens de middagpauze even kan opbellen, want dan kan hij in zijn bestelwagen vrijuit spreken, vraagt hij. Nico (48) staat op een werf waar hij de elektriciteit, airco en ventilatie installeert. Hij werkt voor een onderneming met minder dan 15 personeelsleden. Samen met honderdduizenden in ons land is hij een van de medewerkers van een kmo (onderneming tot 49 werknemers) die uit de boot vallen als het gaat over de maatregelen waartoe de regering dinsdagnacht in de zogenaamde Arbeidsdeal heeft besloten.
Gebrek aan opleiding
‘Recht op opleiding? In kmo’s is dat nul komma nul’, vertelt Nico. ‘Het doet zeer om weer maar eens vergeten te worden door de regering. Enkel als de werkgevers gevraagd wordt naar verplichte attesten, is er een kans op opleiding. Zoals toen we met een grote firma samenwerkten en er gevraagd werd naar ons attest om een hoogwerker te besturen. Toen moésten we plots allemaal opleiding volgen. Ja, dan telt de veiligheid wel.
'Ik stap enkel nog op een stelling die ik zelf heb gezet'
Nico
In mijn branche stel je vast dat maar weinig mensen opleiding volgen. Ik doe niets anders dan bij installaties komen waar voorgangers het helemaal verkloot hebben. Controles op de veiligheid van kleine werven zijn er trouwens amper. Op dertig jaar tijd heb ik welgeteld één controle meegemaakt. Ik stap enkel nog op een stelling die ik zelf heb gezet, want wie heeft een vorming gevolgd over hoe je die opzet of keurt? Als je naar een opleiding vraagt, krijg je als antwoord van je baas: ‘Je bent slimmer dan wat je daar gaat leren’, of ‘Bekijk daar vanavond maar eens een filmpje over op internet.’ Je vrijwillig bijscholen na je uren, dat geef je op den duur ook op.’
Toekomstvrees
Kenneth (57) werkt momenteel als ploegbaas in een bouwbedrijfje met amper werknemers, maar heeft ook in grote bedrijven meegedraaid: ‘De prijzen zijn zo scherp dat in kleine bedrijven van een familiale sfeer geen sprake meer is. Ja, een pak friet kan er nog wel eens af, maar dat je baas dicht bij je staat, voel je vooral aan de telefoontjes, ook op zaterdag en wanneer je in verlof bent.
'Over mijn landingsbaan spreken wimpelt mijn baas af. Je komt dan toch wel in het zwart werken zeker? was de respons'
Kenneth
Door het gebrek aan syndicaal toezicht is niets zoals het hoort, niet op vlak van meet rust gelaten worden, veiligheid, werkkledij of urenschema’s die kloppen. Naar ecocheques mag ik ook fluiten. Je hebt toch je camionette?, is het antwoord. Ik heb artrose en met de leeftijd is er hoogtevrees bijgekomen, maar daar wordt mee gelachen. Ik lig wakker van mijn toekomst, want concreet een landingsbaan bespreken wimpelt mijn baas af. Je komt dan toch wel in het zwart werken zeker? was de respons.’
Werknemersvertegenwoordiging
In de oren van Wendy Govaerts en Peter Debaenst van de KMO-werking van het ACV klinken de verhalen niet nieuw. ‘We stellen vast dat de werkgevers en de regering voorbijgaan aan de verzuchtingen van de kmo-medewerkers. Ook tijdkrediet is in ondernemingen met minder dan tien werknemers bijvoorbeeld geen recht maar een gunst van de baas. Maar deze werknemers hebben toch ook kinderen?’
'Het grote nadeel van een kmo is dat er geen werknemersvertegenwoordiging op de werkvloer is'
Wendy Govaerts, ACV
‘Het grote nadeel van een kmo is dat er geen werknemersvertegenwoordiging op de werkvloer is’, merkt Govaerts. ‘Dat maakt zowel een verschil in de controle op de toepassing van de sociale wetgeving als voor de onderhandelingen, met alle gevolgen vandien voor de verloning, opleidingskansen, werkzekerheid en veiligheid op de werkvloer.’
‘Met acties van het ACV op bedrijventerreinen, info-avonden en nieuwsbrieven proberen we toch om werknemers bewust te maken van hun rechten en de zichtbaarheid van onze werking te vergroten’, voert Debaenst aan. ‘Op dit moment kunnen mensen ook een bevraging invullen die peilt naar de veiligheid en het welzijn op het werk in kleine ondernemingen.’
Op maat van grote ondernemingen
Ook Lieve De Preter, algemeen secretaris bij ACV-CSC METEA voor de garagesector, koetswerk, metaalhandel en elektriciens, bevestigt: ‘De arbeidsdeal geeft mensen kansen en mogelijkheden; maar is gemaakt op maat van de grote ondernemingen. De kmo-medewerkers vallen uit de boot, terwijl veel grote bedrijven al vaak betere loon- en arbeidsvoorwaarden hebben, en tijdskrediet en landingsbanen een recht zijn voor hun medewerkers. De vrijstelling voor kleine en middelgrote ondernemingen zal zich wreken, want de sector kampt al met een tekort aan technische profielen.
Als sectorverantwoordelijken proberen we binnen onze opleidingsfondsen bijvoorbeeld zij-instromers aan te trekken. En we hebben al veel onderhandeld op het vlak van collectieve opleiding. Maar we zitten nog niet aan het traject in de arbeidsdeal van de 3 dagen individuele opleiding dat stelselmatig toeneemt naar 5 in 2024. In onze sectoren, waar de gemiddelde tewerkstelling tussen 3 en 5 werknemers per bedrijf is, is het individuele opleidingsrecht gewoon niet van toepassing. Onze mensen blijven er dus van verstoken. Dat is spijtig, want opleiding is juist een manier om je inzetbaarheid groter te maken. Dat komt iedereen ten goede.’
