België heeft een goed uitgebouwd gezondheidsapparaat. Dat mag ook wat kosten, want zo’n elf procent van ons bruto binnenlands product gaat naar gezondheidsuitgaven. Dat ligt een stuk hoger dan in de rest van de OESO-landen. Dat leert het tweejaarlijkse rapport van de internationale organisatie voor een beter economisch en sociaal welzijn.
Alleen gaat slechts 1,8 procent van dat totale budget naar preventie. Dat ligt een heel stuk onder het OESO-gemiddelde van 3,4 procent. Professor gezondheidseconomie Dominique Vandijck (UGent) noemt in De Tijd dat cijfer dramatisch laag. ‘Preventie wordt nog vaak verkeerdelijk beschouwd als luxe. Terwijl het net een noodzaak is als we de uitdagingen in de zorg de baas willen blijven.’
Ouderen en armen stellen zorg uit
Vorige week publiceerde De Standaard al een brief van een bezorgde lezer die de toegankelijkheid van preventieve mondzorg aanklaagde. ‘De kloof groeit, niet alleen tussen arm en rijk, maar tussen gezond en ziek, tussen wie preventie kan betalen en wie wacht tot het echt pijn doet. Wat ooit een basiszorg was, is een luxeproduct geworden. En dat is niet alleen de schuld van de tandartsen. Het is een structureel beleidsfalen. Door te besparen, door quota te gebruiken als rem, heeft men een systeem gecreëerd dat zichzelf bijt. Jonge mensen denken twee keer na voor ze naar de tandarts gaan. Ouderen met beperkte middelen stellen zorg uit.’
‘Wat ooit een basiszorg was, is een luxeproduct geworden. [...] Dat is een structureel beleidfalen’
Dat ouderen preventieve tandzorg vaak uitstellen, bleek ook uit een CM-rapport van eerder dit jaar. Uit de analyse van CM-leden van 65 en ouder, blijkt dat slechts een kleine meerderheid (52 procent) in 2023 een bezoek had gebracht aan de tandarts. Voor de volledige bevolking ligt het een klein stuk hoger.
Uit een analyse van de cijfers uit 2021 bleek dat toen nog 54,8 procent van de CM-leden dat jaar een bezoek had gebracht aan de tandarts. Daarbij waren het vooral personen uit de lagere inkomensgroepen en ouderen die een jaarlijkse controle bij de tandarts oversloegen. Van wie jonger is dan 65 bracht zo’n drie op de vier dat jaar wel een bezoek aan de tandarts.
Voorkomen is goedkoper dan genezen
'We weten dat er een verband is tussen een goede mondgezondheid en de algemene gezondheid’, zegt CM-voorzitter Luc Van Gorp. ‘Daarom is preventie zo belangrijk: het is essentieel om mondproblemen tijdig op te sporen. Maar het is gewoon ook goedkoper. Iedereen heeft recht op toegankelijke, betaalbare, kwaliteitsvolle zorg. De kosten van een tandartsenbezoek zouden geen drempel mogen vormen.'
‘Als we het geld volgens de heersende logica blijven uitgeven aan louter genezing, zal het budget altijd te laag blijven. Het is uiteraard onze taak om voor al onze zieken te blijven zorgen. Maar de uitgaven voor de gezondheidszorg zullen blijven stijgen als we ons systeem niet fundamenteel herdenken’, is Van Gorp stellig. ‘Het verdienmodel van preventie lijkt vandaag niet aantrekkelijk. Dat is kortzichtig. Denk eens aan al die gezonde mensen, zonder fysieke kwaaltjes, zonder burn-out, die gezwind elke dag aan de slag kunnen gaan om hun steentje bij te dragen aan de samenleving. Dat is pas een businessmodel waarin een gezonde bevolking centraal staat, dat is pas een onweerlegbare logica.’
