Het aanvragen van een combineerde vergunning wordt opnieuw een stuk moeilijker. Die verblijfs- en arbeidsvergunningen worden door de werkgever in België aangevraagd, waarmee toekomstige werknemers hier aan de slag kunnen. Ze vallen zo onder het Belgische arbeids- en sociaal zekerheidsrecht. Demir wil de strikte voorwaarden die nu al gelden nog verder verstrengen.
Enkele weken geleden kondigde minister Demir aan dat ze het aantal beroepen waarvoor arbeidsmigratie van buiten de EU mogelijk is, drastisch wil terugschroeven. Van de huidige lijst van 29 knelpuntberoepen zouden er elf worden geschrapt. Onder meer vrachtwagenbestuurder, installateur van sanitair en slager zou van de lijst verdwijnen, beroepen waarin vooral korter geschoolde werknemers aan de slag zijn.
Detachering
‘Die strenge regels nu nog verder verstrengen, zoals Demir voorstelt, gaat voorbij aan de realiteit van de huidige knelpunten op de arbeidsmarkt’, legt Stefaan Peirsman, expert migratie en discriminatie bij het ACV, uit. ‘Het is ook bijzonder slecht nieuws voor de rechten van de arbeidsmigranten.’
Op dit moment zijn onder andere 1.500 vrachtwagenchauffeurs aan de slag in ons land met zo’n gecombineerde vergunning. ‘Al die mensen vervang je niet zomaar, want je kunt niet zomaar eender wie achter het stuur van een vrachtwagen droppen. Daar zijn specifieke vaardigheden en opleidingen voor nodig.’
‘Het komt er dus op neer dat de beroepen waarvan de toegang via gecombineerde vergunning worden geweigerd, opgevuld zullen worden via oneigenlijke detachering. Een op de vier detacheringen in Vlaanderen zijn nu al niet-EU werknemers. Zij worden nu al het meest getroffen door uitbuiting.’
‘Demir treft de meest kwetsbare werknemers en sectoren met deze verstrenging.’
Gedetacheerde werknemers zijn werknemers die door hun werkgever tijdelijk ‘uitgeleend’ worden aan een Belgisch bedrijf en hier komen werken. Dat kan doorgaans enkel vanuit bepaalde landen en voor beperkte tijd. Werknemers met een gecombineerde vergunning kunnen door de bevoegde diensten beter gecontroleerd worden. Bij detacheringscontracten is dat bijna onmogelijk.
Wantoestanden
‘In 2023 voerde de sociale inspectie 672 controles uit op oneigenlijke detachering van derdelanders. Bij zes op de tien controles werden misbruiken vastgesteld. Daarnaast verliest de Belgische overheid bijdragen voor sociale zekerheid. Die worden namelijk wel geïnd bij de uitgifte van werkvisa aan derdelanders. Zij worden immers tewerkgesteld met een Belgische arbeidsovereenkomst’, weet Peirsman.
‘Detachering is alomtegenwoordig in de bouwsector’, stelt ACVBIE-voorzitter Patrick Vandenberghe. ‘We zien dat die werknemers vaak in barre omstandigheden moeten werken en dat zij niet aan dezelfde voorwaarden en regels als Belgische werknemers aan de slag zijn. Dat leidt soms tot schrijnende taferelen, denk maar aan de dodelijke ongevallen bij de bouw van een nieuw schoolgebouw op het Nieuw Zuid in Antwerpen of de wantoestanden bij Borealis. Het is een illusie dat dit gaat verdwijnen door het verstrengen van arbeidsmigratie. Dit zal enkel leiden tot een verschuiving van arbeidsmigratie naar meer illegale sociale dumping, met meer wantoestanden tot gevolg.’
‘Voorstellen schaden economie’
De voorstellen van de minister gaan bovendien in tegen het regeerakkoord, merken het ACV, beweging.net en andere middenveldorganisaties op in een gemeenschappelijk persbericht. In het Vlaams regeerakkoord werd namelijk expliciet vermeld dat werken via een gecombineerde vergunning aantrekkelijker gemaakt zou worden om het aantal fraudegevallen terug te dringen. Wat nu op tafel ligt, druist daar rechtstreeks tegenin.
‘Demir wil dan wel extra controles voorzien, maar door haar beleid werkt ze net een toenemende nood aan controle in de hand. In plaats van de realiteit onder ogen te zien en duurzame oplossingen te zoeken, kiest de minister voor symboliek en ideologie. Dat schaadt onze economie en leidt tot meer kwetsbare vormen van arbeid’, besluiten de middenveldorganisaties.
