Luc Cortebeeck, voormalig voorzitter van de ILO, is niet verrast: ‘Waar we vroeger zagen dat het in onze landen om beperkte vormen van georganiseerde slavernij en eerder om individuele gevallen ging, wordt de moderne slavernij meer en meer een collectief gegeven. Het is duidelijk: we gaan er niet op vooruit.’
Nieuw is dat de moderne slavernij – die volgens Cortebeeck bij de telling heel strikt gedefinieerd wordt, het laat bijvoorbeeld platformmedewerkers buiten beschouwing van wie de zwakke sociale bescherming ook ruimschoots bekend is– vooral voorkomt in hogere middeninkomenslanden en hogeinkomenslanden (52%).
Ook in bepaalde sectoren zoals de dienstensector, de bouw, de industrie, de landbouw en huishoudelijk werk komt de moderne slavernij beduidend meer voor. Niet zelden zijn arbeidsmigranten het slachtoffer, tot drie keer zoveel als niet-migrerende volwassen werknemers. ‘Een grote groep migranten is op zoek naar een beter leven en dus werk. Ze laten zich innemen door malafide arbeidsbureaus, betalen hen dikwijls zodat ze een job kunnen krijgen en worden bedrogen. Het argument dat ze hier minder verdienen dan een Belgische werknemer, maar nog wel veel meer dan in hun thuisland, is onaanvaardbaar. Mensen die in België werken, moeten dat doen aan de voorwaarden van hier. Anders zijn we onrechtvaardig en is er negatieve concurrentie. We moeten ons voorbereiden dat we nog vaker dit soort uitwassen gaan zien. Met wetgeving, op Belgisch en Europees vlak, en mondiaal moeten we dit onmogelijk maken, en de toenemende informalisering van de economie die de uitbuiting in de hand werkt, een halt toeroepen.’
Borealis
Cortebeeck beschouwt de zaak-Borealis als een echte wake-up call. ‘Nu komt het er in de eerste plaats op aan de slachtoffers op te vangen, ze verdienen een dak boven hun hoofd, begeleiding, een verblijfsstatuut en waardig werk. Organisaties als Payoke (de ngo die hulp biedt aan slachtoffers van mensenhandel, red.) doen schitterend werk, maar kunnen dit niet alleen dragen.‘
Cortebeeck roept het federale en Vlaamse niveau op om samen met steden en gemeenten, vakbonden en werkgeversorganisaties verantwoordelijkheid op te nemen. Ook politie, inspectie en Justitie zijn betrokken. ‘Een gecoördineerde aanpak, zoals we in coronacrisistijd hebben geleerd, is ook hier nodig’.
‘Minister van Economie en Werk Jo Brouns (cd&v) gaf met zijn “wie hier werkt, moet ook hier beschermd worden” alvast een hoopgevend signaal’, vindt Cortebeeck. Hij spreekt van een ‘einde aan vrijblijvende constructies met onderaannemers, met hogere boetes, extra onderzoek van bedrijven die in bulk werkvergunningen aanvragen, een uitbreiding van de Vlaamse Sociale Inspectie en bedrijven sensibiliseren’. ‘Nu zijn federale regering en parlement aan zet om die ketenzorg verder te reguleren’, vindt Cortebeeck. ‘Het is niet normaal dat een bedrijf alle schuld van zich afwentelt op de onderaannemingen. Door de verantwoordelijkheid te leggen bij de opdrachtgevers, gaan deze ook scrupuleuzer omgaan met mensen, wat een absolute noodzaak is. Want toestanden op de werf van Borealis staan gelijk met de werkwijze die ik in Qatar heb gezien.’
