Dit voorjaar werd een grootschalige enquête afgenomen bij zorgwerkers, door de FOD Volksgezondheid en Sciensano. Ongeveer 35.000 zorgverleners uit verschillende beroepsgroepen kregen de kans om vragen over hun werkgerelateerde psychologische welzijn te beantwoorden.
Daaruit blijkt dat een op de acht zorgverleners een hoge tot zeer hoge kans heeft om met een burn-out uit te vallen. Bovendien scoort burn-outgerelateerde uitputting hoog. 41,4 procent van de bevraagden voelt zich mentaal of fysiek sterk uitgeput.
Kwart personeel wil sector verlaten
CM zag gelijkaardige resultaten in een studie van vorig jaar. Toen gaven 43,1 procent van de verpleegkundigen op de dienst intensieve zorgen aan dat ze een hoog risico op emotionele uitputting lopen.
43,9 procent van de intensivisten was toen van plan om van werk te veranderen. Over de hele zorgsector dacht een kwart van het personeel eraan om de job te verlaten.
‘De zorgsector kampt al jaren met personeelstekort, terwijl de vraag naar zorg en de complexiteit ervan steeds groter wordt.’
Luc Van Gorp
De zorgsector kampt al met stijgend ziekteverzuim. Volgens de CM-studie bedroeg dat in 2023 11,2 procent over alle personeel heen, terwijl dat in 2019 nog 8,9 procent was.
Olivier Remy, algemeen coördinator non-profit bij ACV Puls geeft aan dat die bevindingen aansluiten bij een bevraging van ACV-leden in de zorg. ‘Dat komt eveneens overeen met de tendensen die we in de werkbaarheidsmonitor zien. Alle alarmsignalen staan op rood. Onze leden geven aan dat ze hun werk niet kunnen volhouden tot 67 jaar.’
Zorgwekkende evolutie
CM-voorzitter Luc Van Gorp noemt die evolutie zorgwekkend. ‘De zorgsector kampt al jaren met personeelstekort, terwijl de vraag naar zorg en de complexiteit ervan steeds groter wordt. De komende jaren wordt de werkdruk nog uitdagender voor het zorgpersoneel, want mensen worden steeds ouder en lang niet allemaal in goede gezondheid.’
‘De gestegen zorgvraag bij patiënten maakt het sowieso al zware werk nog zwaarder’, vult Remy aan. ‘Werken in de zorg brengt door de aard van het werk fysieke en mentale uitputting met zich mee. Bovendien draait de zorg voortdurend door, 24 uur per dag, zeven dagen per week. Het personeelstekort zet die werkorganisatie steeds meer onder druk, waardoor zorgverleners langere dagen moeten werken.’
Administratie
Maar ook de administratieve last waar zorgwerkers mee moeten afrekenen is doorgeslagen, weet Van Gorp. ‘Mensen kiezen voor een job in de zorg omdat ze willen zorgen voor anderen. Maar ze merken dat administratieve taken heel wat tijd opslorpen, tijd die zorgverleners liefst bij hun patiënten doorbrengen. Maar liefst twee derde van de verpleegkundigen die we bevroegen, vond dat de slinger te veel doorsloeg naar administratieve taken.’
‘We moeten ervoor zorgen dat wie nu werkt in de zorg langer en gemotiveerd aan boord kan blijven.’
Olivier Remy
‘De werkorganisatie moet anders’, vindt Olivier Remy. ’Er moet opnieuw een gezond evenwicht tussen werk en privé komen. We moeten ervoor zorgen dat wie nu werkt in de zorg langer en gemotiveerd aan boord kan blijven.’
Mogelijke oplossingen zijn volgens Remy opleiding en administratieve vereenvoudiging. ‘Daar valt zeker nog heel wat winst in te halen, zodat de tijd van zorgverleners weer kan gaan naar de effectieve zorg van patiënten. Maar als we zien dat de federale regering werk alleen verder flexibiliseert, zeker in de zorg waar al veel gevraagd wordt van werknemers, dan zal dat de uitstroom en uitval alleen nog doen toenemen.’
Financiële waardering
Volgens Vlaams zorgambassadeur Candice De Windt is er in België een tekort van 25.000 tot 30.000 verpleegkundigen. Dat wordt gestaafd door het gestegen aantal vacatures in de zorg. Zo nam het aantal vacatures voor zorgpersoneel tussen 2021 en 2022 met meer dan 20 procent toe, becijferde Belfius. Het blijkt steeds moeilijker om personeel te vinden, en dat ligt niet louter aan de onhoudbare werkdruk, aldus Van Gorp. ‘Er is nood aan meer waardering voor ons zorgpersoneel, ook financieel. Als we willen dat ze blijven zorgen, wie zorgt er dan voor hen?'
