Roy is een jonge dertiger en lijkt niet meteen op het stereotype van een kapitein. Toch vaart hij al bijna tien jaar over onze waterwegen. ‘Ik ben sinds begin dit jaar kapitein van het schip, maar op een binnenschip noem je een kapitein eigenlijk een schipper’, steekt de enthousiaste Roy van wal. ‘Weet je wat het grootste verschil is tussen een schipper en een kapitein van een zeevaartschip? Een schipper schippert met zijn boot, een kapitein deelt enkel bevelen uit.’ De jonge schipper lacht terwijl hij een grondige slok van zijn vers getapte Duvel drinkt.
‘Het is een stiel die vaak nog van generatie op generatie wordt doorgegeven. Mijn ouders zijn ook binnenvaartschippers. Zij werken wel voor een ander bedrijf en varen met een ander type schip. Ikzelf lever brandstof aan zeeschepen met een 135 meter lange tanker. We komen elkaar wel onderweg af en toe tegen. Dan zwaaien wij naar elkaar en nemen we een fotootje.’
Kleurrijk
Schipper worden is gelukkig niet alleen voorbehouden aan wie in het wereldje geboren werd. ‘Om in de binnenvaart te beginnen moet je geen speciale opleiding gevolgd hebben. De sector kampt met enorme personeelstekorten. Bedrijven staan te springen om mensen aan te nemen en zelf op te leiden. Het meeste kan zelfs gewoon aan boord aangeleerd worden.’
Dat de scheepvaart heel wat kleurrijke mensen aantrekt is wellicht een cliché, maar eentje dat Roy graag wil bevestigen. ‘Uiteraard kom je hier heel wat bijzondere figuren tegen. Bij ons vind je de braafste gasten in een hemdje en debardeur tot mannen die in een kapotte joggingbroek rondlopen, helemaal vol getatoeëerd, met gouden kettingen en oorbellen. Van waar je komt, wie je bent of wat er op je kerfstok staat, daar wordt hier niet naar gekeken. Dat is wel iets unieks.’
Verdwenen cafés
De binnenvaart is niet zonder gevaren. Naast onverwacht sterke stromingen en gevaarlijk ondiepe stukken, kan ook de techniek roet in het eten gooien. ‘Nog niet zo lang geleden is mijn motor uitgevallen en beschadigd geraakt. Als een auto stilvalt, dan zet je die aan de kant van de weg en klaar is kees, maar bij een schip is dat altijd een drama. Wij lagen op dat moment op stroom, zonder dat ik nog kon sturen. Ik moest een ander schip oproepen dat toevallig in de buurt was om ons zo snel mogelijk naar de kant te brengen.’
Goed contact met je collega-schippers kan dus van levensbelang zijn. En nergens beter om informele contacten aan te knopen dan op café. Maar dat is volgens Roy een uitstervende traditie. ‘Vroeger had je een aantal beruchte schipperscafés op het Eilandje (de Antwerpse wijk net naast de haven, red.), maar die zijn allemaal verdwenen door de heropwaardering van die wijk. Dat is enorm jammer, want net daar kwamen alle schippers samen na hun dienst om te verbroederen. Want als er iets gebeurt moet je op elkaar kunnen rekenen en dan is het handig dat je elkaar kent.’
Gemis
Een van de grote voordelen van werken in de binnenvaart is de vele vrije tijd, legt Roy uit. Hij werkt met een regime van twee weken dienst, twee weken verlof. ‘Maar je mag de dienst zeker niet onderschatten. Zo’n schip wordt 24 uur per dag verhuurd, dus je moet ook de klok rond paraat staan. Onze planning is bovendien afhankelijk van wanneer de zeeschepen de haven binnenvaren, maar dat kun je nooit exact voorspellen.’
‘Tijdens je dienst zit je ook echt vast aan boord. Hoewel wij heel dicht bij het land varen, zit je ver weg van alles en iedereen. Je mist daardoor veel dingen, zoals verjaardagen en huwelijken. Een baan in deze sector wordt je leven, maar ik zou nooit meer iets anders willen. Het maakt het ook niet makkelijk om een vaste partner te vinden. Mijn ex-vriendin kon niet met mijn werkregime leven.’
‘Mijn ouders zeggen dat ik mij een vrouw in de sector moet zoeken. Zij varen samen, maar dat zie ik mezelf niet doen. Er zijn trouwens maar weinig vrouwen die dit werk doen. Bovendien, een vrouw aan boord brengt ongeluk’, lacht hij. ‘Wij zijn in de scheepvaart nog steeds bijgelovig. Zo brengt een vogel aan boord of een zwarte kat bijvoorbeeld geluk. Misschien moet ik mij dan toch eens een kat aanschaffen, wie weet helpt dat wel.’
*Roy is een schuilnaam
