Volgens premier Bart De Wever (N-VA) is de beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd het ‘koninginnenstuk’ van de regering. Stilaan wordt duidelijk hoe de voorgenomen besparing van in totaal 2,7 miljard euro op de werkloosheidsverzekering er in de praktijk zal uitzien. De Kamercommissie Sociale Zaken stemde op 7 juni in met de eerste wetteksten. Die krijgen nog een tweede lezing en moeten daarna door het volledige parlement goedgekeurd worden, maar er staat nog weinig open voor verandering.
Zoals bekend is het de bedoeling om werkloosheidsuitkeringen te beperken tot maximaal twee jaar – als je daarvoor voldoende arbeidsjaren hebt, tenminste – en wel vanaf 1 januari 2025. Pas wanneer je één jaar gewerkt hebt in de afgelopen drie jaar kom je in aanmerking voor één jaar uitkering. Elke vier bijkomende gewerkte maanden leveren recht op een extra maand werkloosheidsuitkering.
'Voor die gewerkte periodes worden ziekte, ook beroepsziekten en arbeidsongevallen, niet meer gelijkgesteld’
Hoofd van de ACV-studiedienst Maarten Gerard
‘Voor die gewerkte periodes worden ziekte, ook beroepsziekten en arbeidsongevallen, niet meer gelijkgesteld’, verduidelijkt hoofd van de ACV-studiedienst Maarten Gerard. ‘Na aandringen van de vakbonden tijdelijke werkloosheid gelukkig nog wel.’
184.463 verliezers
Wie vandaag al langer dan twee jaar uitkeringsgerechtigd is, wordt in verschillende fases uit de werkloosheidsverzekering geweerd. Vanaf 1 januari vallen mensen af die twintig jaar of langer werkloos zijn. Vanaf 1 maart al wie langer dan acht jaar werkloos is, en vanaf 1 april alle anderen die langer dan twee jaar werkloos zijn. Vanaf juli komen dan ook de mensen in zicht die vandaag nog geen twee jaar een werkloosheidsuitkering hebben.
Daarmee verliezen in de eerste helft van volgend jaar naar verwachting 184.463 mensen hun werkloosheidsuitkering, onder wie ruim 25.000 in januari, aldus cijfers van de administratie van minister van Werk David Clarinval (MR). Volgens de Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening (RVA) is dat volgend jaar al een besparing van 1,7 miljard euro.
OCMW moet maar toveren
Bijna de helft van de getroffen mensen woont in Wallonië, ongeveer een vijfde in Brussel en 31 procent in Vlaanderen. In Antwerpen alleen al, de sterkst getroffen stad, komt het neer op meer dan 10.000 uitkeringsgerechtigden die zonder uitkering vallen. De grootste leeftijdsgroep zijn 50-plussers, bijna een derde van wie uitgesloten wordt. Ongeveer de helft is kortgeschoold.
De grootste leeftijdsgroep zijn 50-plussers, bijna een derde van wie uitgesloten wordt. Ongeveer de helft is kortgeschoold.
Zij kunnen aankloppen bij het OCMW, waar ze in het beste geval – en na een inkomensonderzoek – recht hebben op een leefloon. Dat zorgt voor grote ongerustheid bij de OCMW’s over de verwachte toevloed van leefloondossiers. ‘We merken dat OCMW’s steeds meer bekeken worden als een allesomvattende organisatie die voor elk onoplosbaar probleem iets uit haar hoed moet toveren’, getuigen OCMW-medewekers anoniem.
‘Met de beslissing van de regering zal de werklast nog toenemen en komt een kwaliteitsvolle dienstverlening in gedrang. Voor veel medewerkers zal dit de druppel zijn. De regering verwacht het onmogelijke.’ De RVA vreest ook niet in staat te zijn om alle werklozen tijdig op te sporen en te informeren.
'Wij zijn geen profiteurs'
© Sophie Nuytten
Bij verfproducent AkzoNobel verdwijnen tegen het najaar van 2026 zeker 133 banen in de productielijn, vooral oudere arbeiders. Benny Goossens (53) werkt er 33 jaar. Hij lost de vrachtwagens met chemische bulkingrediënten voor verf en lak, en zorgt voor het afvalwaterbeheer. ‘Dat heb ik altijd graag gedaan’, vertelt hij, ‘maar dit voelt als stank voor dank.’
‘Op mijn leeftijd ben ik een vogel voor de kat. Ik wil nog niet op mijn gat gaan zitten, maar wie zal mij nog een kans geven? Tegenwoordig moet je ingenieur zijn om werk te vinden. Eigenlijk heeft het bedrijf ons al die jaren dom gehouden. Ze hebben het nagelaten om ons bij te scholen. Daar betalen wij nu de prijs voor.’
Bij alle werknemers die ontslagen worden is veel ongerustheid over de nieuwe werkloosheidsregels, zegt Benny. ‘Wij worden dubbel gestraft, een keer omdat we onze baan verliezen en nog eens in ons recht op een werkloosheidsuitkering. Niet alle werknemers van 55 jaar of ouder voldoen aan de dertig-jaren-regel (de minimumloopbaan, red.) om te ontsnappen aan de beperking tot twee jaar werkloosheidsuitkering. De regering behandelt ons als gangsters, maar wij zijn geen profiteurs. Wij hebben jaren onze nikkel afgedraaid.’
55-plussers en knelpuntberoepen
De nieuwe wetgeving voorziet niettemin in enkele uitzonderingen. Omdat 55-plussers heel wat discriminatie ondervinden op de arbeidsmarkt, kunnen ze langer dan twee jaar een werkloosheidsuitkering krijgen, maar slechts als ze in 2025 een loopbaan van dertig jaar hebben, of 35 jaar vanaf 2030. Opgelet, voor de regering telt een loopbaanjaar pas mee als het minstens 156 gewerkte dagen bevat.
‘Ondanks alle waarschuwingen, onder meer van het ACV’, zegt Maarten Gerard, ‘vielen parlement en regering schijnbaar uit de lucht dat op die manier slechts een fractie van de 55-plussers hun uitkering behouden.’
Wie voor januari een opleiding tot een knelpuntberoep begon, wordt eveneens ontzien in de overgangsregeling, maar niet daarna. Wie een zorgopleiding volgt, zal later wel de uitkering kunnen behouden – voor de maximale opleidingstermijn van vijf jaar.
Directe verarming
De werkloosheidsuitkering zelf omvat tijdens de eerste drie maanden dan weer hogere begrensde brutobedragen en minima, maar het bedrag van de uitkering daalt na een jaar forser dan vandaag. ‘Onduidelijk is nog wat met de belastingvermindering van werkloosheidsuitkeringen staat te gebeuren’, aldus Gerard. ‘Als dat zonder compenserende maatregelen wordt geschrapt, betekent dat een directe verarming en zakken de minima voor de meesten tot onder het leefloon.’
‘Als dat zonder compenserende maatregelen wordt geschrapt, betekent dat een directe verarming en zakken de minima voor de meesten tot onder het leefloon.’
Maarten Gerard
Terwijl de tijd dringt, hangt er een half jaar voor de ingrijpende veranderingen nog veel mist over de concrete impact voor mensen. Ondertussen neemt ACV noodgedwongen een informatierol op. ‘We laten de mensen niet in de steek’, zegt Kaat Boonen, verantwoordelijke
voor de arbeidsmarktwerking en werkzoekenden bij het ACV. ‘Na de zomer starten we onder andere een informatiecampagne.’
'We vrezen paniek wanneer mensen ontdekken: er staat niets op mijn rekening'
‘We krijgen verontrustend weinig vragen binnen', zegt Kris Vromant, verantwoordelijke dienstverlening bij het ACV. 'Het lage aantal vrtagen baart ons zorgen. Veel mensen lijken nog niet te beseffen wat hen te wachten staat. Er komen wel wat vragen, zoals: Verlies ik mijn uitkering en wat dan? Maar lang niet zoveel als verwacht.’
‘Iedereen weet wel dat het chaos wordt. We bereiden ons al zo goed mogelijk voor en proberen we mensen helder te informeren. Maar zonder alle gegevens kunnen we nog geen gerichte antwoorden geven. De RVA kan pas ten vroegste in september een brief sturen naar wie zijn uitkering verliest. Maar zelfs dan zullen veel mensen pas in februari 2026 beseffen dat ze zonder inkomen zitten.’
‘Vanaf 2026 wordt pas duidelijk hoe groot het probleem is. Wij vrezen paniek wanneer mensen ontdekken: er staat niets op mijn rekening. Een brief in ambtelijke taal zal de verwarring mogelijk nog vergroten. Hoe OCMW’s op de toestroom zullen reageren, weten we niet. De schatting dat een derde van wie de uitkering verliest bij het OCMW zal aankloppen, voelt eerder als nattevingerwerk.’
‘Wat het nog complexer maakt: veel mensen hebben een moeilijk dossier. Denk aan langdurig werkzoekenden met een medisch probleem, of mensen die halftijds werken of eerder van uitkeringsinstelling wisselden. Het is voor ons onmogelijk om die mensen nu al te zeggen of ze uitgesloten zullen worden. Daarvoor moeten we wachten op de gegevens van de RVA. Mensen botsen op onzekerheden, en wij kunnen hen op dit moment ook niet altijd antwoord geven. Dit beleid wordt te snel en ondoordacht uitgerold. Ondanks onze voorbereidingen zal het voor velen een harde confrontatie zijn. Toch zullen we iedereen zo goed mogelijk proberen te helpen.’
