‘Met Fit for 55 wil de Europese Commissie de doelstellingen van de Green Deal concreet maken’, vertelt Sam Apers van de studiedienst van beweging.net. ‘De Green Deal is een strategie om van Europa tegen 2050 het eerste klimaatneutrale continent te maken. Fit for 55 is daarin een eerste stap, met maatregelen om de CO2-uitstoot tegen 2030 met 55 procent terug te dringen ten opzichte van de uitstoot in 1990.’
Dat alles staat natuurlijk in het teken om de opwarming van het klimaat een halt toe te roepen. ‘De Europese Commissie, met commissaris Frans Timmermans op kop, is een echte voortrekker in het klimaatdebat. Een goede zaak, want je ziet soms dat lidstaten op de rem gaan staan.’
Kwetsbare burgers beschermen
De maatregelen uit het Fit for 55-plan komen niet uit het niets. Al eerder waren er initiatieven om de economie duurzamer te maken. Apers: ‘Sinds 2005 heeft Europa een systeem waarbij er een maximum wordt gezet op de totale CO2-uitstoot voor bedrijven in de energiesector, de energie-intensieve industrie en de luchtvaartsector. Die bedrijven kunnen binnen dat systeem CO2-emissierechten verhandelen en dus CO2-uitstoot afkopen. Er worden ook nog steeds gratis uitstootrechten verleend, maar dat systeem van gratis certificaten zou in het Fit for 55-programma uitdoven. Bovendien zullen ook andere sectoren – zoals wegtransport, gebouwen en scheepvaart – emissierechten moeten afkopen.’
‘Het systeem is niet perfect want vooral grote bedrijven streken grotere winsten op door overschotten in gratis emissierechten te verkopen op de CO2-markt. Er is ook steeds het risico dat bedrijven de kosten voor de uitstoot doorrekenen naar de consument en de factuur dus uiteindelijk bij de gezinnen terecht komt. Maar op zich zien we wel dat het systeem van uitstootrechten de CO2-emissie doet dalen. Als de prijs voor CO2-uitstoot hoog genoeg ligt, worden bedrijven ook gestimuleerd om te investeren in groene alternatieven.’
Europa levert ook inspanningen om de duurzame transitie sociaal rechtvaardig te houden, zodat ook minder kapitaalkrachtige gezinnen hun facturen kunnen blijven betalen. ‘Er is voorzien in een sociaal fonds van 72 miljard euro. Daarmee kunnen lidstaten de meest kwetsbare burgers beschermen tegen prijsschokken’, aldus Apers.
Concurrentie
Het Europese Parlement buigt zich nu over het pakket aan maatregelen. Als het parlement zijn fiat geeft, moeten de EU-lidstaten de richtlijnen implementeren in hun eigen klimaatplannen. ‘De lat ligt hoog, het valt af te wachten wat het eindresultaat zal zijn.’
Critici vrezen dat de strengere normen de concurrentiepositie van Europa benadeelt ten opzichte van bijvoorbeeld Azië, waar de duurzaamheidsnormen lager liggen. ‘Er wordt gesproken over invoerheffingen, om een eerlijke concurrentie mogelijk te maken.’
Wat de uitkomst van de stemming zal zijn, en hoe de lidstaten met de richtlijnen aan de slag gaan, is nog koffiedik kijken. ‘Er moet iets gebeuren, nietsdoen is geen optie’, besluit Apers.
