Onderzoek wijst erop dat een toenemende ongelijkheid in de samenleving de economische groei afremt en gezondheids- en sociale problemen doet toenemen.
‘Een beetje ongelijkheid is goed’, verdedigde Isabel Albers onlangs. Volgens de hoofdredactrice van De Tijd prikkelt maatschappelijke ongelijkheid mensen om beter te presteren. Daarenboven zouden de grootste vermogens flink investeren in de samenleving.
Nochtans wees onderzoek van onder andere de OESO uit dat toenemende sociaaleconomische ongelijkheid veeleer een rem zet op economische groei. Grote vermogens zijn bovendien actiever op de financiële markten en halen zo net geld uit de reële economie. De Britse onderzoekers Richard Wilkinson en Kate Pickett documenteerden dan weer uitvoerig hoe in ongelijkere samenlevingen meer gezondheids- en sociale problemen voorkomen, van obesitas en druggebruik tot mentale stoornissen en hogere criminaliteitscijfers.
‘Voor de stelling dat ongelijkheid op zich aanzet tot maatschappelijke vooruitgang is eigenlijk geen wetenschappelijk bewijs.'
Bart Engelen, Tilburg University
‘Voor de stelling dat ongelijkheid op zich aanzet tot maatschappelijke vooruitgang is eigenlijk geen wetenschappelijk bewijs’, zegt ethicus aan de universiteit van Tilburg Bart Engelen. ‘De vraag is welk werk we maatschappelijk waardevol vinden en navenant willen belonen. Maar vandaag zit de vermogensconcentratie niet bij leerkrachten of zorgverleners.’
Volgens Engelen gaat het in België ook niet om een ‘een beetje’ ongelijkheid. De recentste cijfers van de Nationale Bank van België wijzen uit dat de 10 procent rijkste gezinnen bijna 60 procent van het netto vermogen bezitten. Een vermeende stijging van een ruimte 10 procent ten opzichte van 2017. ‘Hoeveel ongelijkheid te veel is, staat niet vast. Wel weten we uit bevragingen dat mensen systematisch de maatschappelijke ongelijkheid onderschatten, en dat hun ideale vermogensverdeling veel gelijker is dan de realiteit.’
‘Een maatschappij waarin ongelijkheid groeit, polariseert’, weet zelfs Isabel Albers. Met zijn fiscale hervorming wil minister van Financiën Vincent Van Peteghem (cd&v) nu de lasten op vermogen verhogen. Zijn eerder voorgenomen belasting van 25 procent op alle vermogensinkomsten liet hij in zijn laatste plannen vallen, maar de huidige effectentaks wil hij wel verdubbelen naar 0,30 procent.
Albers vreest dat belastingen op vermogens(inkomsten) grote vermogens wegjaagt. Toch zijn vermogensbelastingen niet noodzakelijk contraproductief, denkt Engelen. ‘De Franse economen Emmanuel Saez, Thomas Piketty en Gabriel Zucman tonen in hun werk overtuigend aan dat een progressieve vermogensbelasting onrechtvaardige ongelijkheden kan aanpakken zonder nadelige economische gevolgen. Omdat het de koopkracht stimuleert, kan het zelf economische groei aanzwengelen.’
