In 2013 ging van elke 100 euro gecreëerde waarde in ons land bijna 58 euro naar de werknemers, in de vorm van het brutoloon en de RSZ-bijdragen. In 2024 zakte dat cijfer naar ongeveer 54 euro. Dat besluit de Nationale Bank van België (NBB) in een recent rapport. Op nationale schaal gaat het over miljarden euro’s die niet langer naar lonen vloeien.
Opvallend, want in andere Europese landen bleef het loonaandeel veel stabieler. Duitsland en Frankrijk zitten rond de 60 procent. In de eurozone bleef het niveau gemiddeld nagenoeg gelijk. België blijkt een buitenbeentje: werknemers worden productiever, maar hun aandeel in de koek krimpt.
Taxshift voor bedrijven, weinig op loonbrief
De NBB berekende dat het verlies vooral te maken heeft met de taxshift van de regering-Michel (2014-2018). Die Zweedse coalitie met toenmalig minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA) maakte werk van een forse verlaging van de werkgeversbijdragen aan de sociale zekerheid. Het resultaat is nu duidelijk: de hervorming leverde vooral bedrijven en aandeelhouders veel op, terwijl werknemers er weinig van terugzagen op hun loonbrief.
Boven op de automatische index is er nauwelijks ruimte voor echte loonsverhogingen.
Een tweede factor is de loonnormwet. Die bepaalt dat Belgische lonen niet sneller mogen stijgen dan in de buurlanden. De bedoeling was om als land concurrentieel te blijven, maar vandaag werkt de wet door oneerlijke beperkingen vooral als een rem op de lonen. Boven op de automatische index is er nauwelijks ruimte voor echte loonsverhogingen.
Politieke keuzes
Sommige stemmen proberen de cijfers te relativeren. Zo zou volgens werkgeversvereniging VBO het lage loonaandeel net het gevolg zijn van … hoge lonen. Die eenzijdige lezing houdt geen rekening met de erg hoge productiviteit in ons land. Die zou hogere lonen immers ruim kunnen compenseren.
‘Dat is het gevolg van politieke keuzes zoals de taxshift en de loonnormwet. De koek wordt groter, maar voor wie ze bakt blijft er steeds minder over.’
ACV-voorzitter Ann Vermorgen
Door het dalend loonaandeel dalen ook de overheidsinkomsten uit belastingen en bijdragen. Op lonen worden immers de hoogste belastingen betaald. Experts pleiten daarom voor een verschuiving van lasten op arbeid naar kapitaal. ‘De Nationale Bank bevestigt nu dat werknemers het met een steeds kleiner stuk van de koek moeten stellen’, zegt ACV-voorzitter Ann Vermorgen. ‘Dat is het gevolg van politieke keuzes zoals de taxshift en de loonnormwet. De koek wordt groter, maar voor wie ze bakt blijft er steeds minder over.’
