Het idee dat je met hard werken alles kan verwezenlijken, werkt motiverend en doet dromen, maar onderzoek toont dat de realiteit helaas anders in elkaar zit.
Herken het geluk in je eigen leven’. Dat is de boodschap die armoede-expert Wim Van Lancker (KU Leuven) gaf in een speech aan zijn oude middelbare school. In die speech veegt hij de vloer aan met een hardnekkige mythe: wie hard werkt en aanleg heeft, die komt er wel. ‘Dat is een breed gedragen gevoel. Zeker bij wie het zogenaamd gemaakt heeft, maar zelfs onder mensen in armoede’, geeft Van Lancker aan. Het idee dat je met hard werken alles kan verwezenlijken, werkt motiverend en doet dromen, maar de realiteit is helaas anders, toont onderzoek.
‘Het is heel menselijk om onze eigen verdiensten te overschatten.’ Niet dat dat erg is, zegt de armoede-expert. ‘Maar we moeten erkennen dat ook geluk een grote rol speelt in waar we terechtkomen.’ Dat geluk begint al voor de geboorte. De achterstand of voorsprong waarmee je het leven start, bepaalt heel wat op latere leeftijd. Dat is ook de conclusie van vele onderzoeken. Schijnbaar banale keuzes of toevalligheden zoals de schoolkeuze, studierichting, jeugdbeweging enzovoort blijken een goede voorspeller van de kansen op latere leeftijd. ‘Hoe hard je ook werkt, toeval en geluk bepalen veel’, vat Van Lancker al het onderzoek samen.
Samen met de boodschap van Van Lancker kwam Statbel recent met nieuwe cijfers die de rol van geluk lijken te bevestigen. Want ook wie (hard) werkt heeft geen garantie op een comfortabel leven. Onder de werkenden kan twaalf procent zich geen week vakantie veroorloven, en vijftien procent heeft moeite met een onverwachte uitgave. ‘Iemand aan de top van de samenleving vindt waarschijnlijk dat hij of zij die plaats verdient door het harde werk. Maar onderaan kan je even hard werken en toch in een moeilijke situatie verkeren. Daar heeft de verzorgingsstaat dan een belangrijke rol te spelen’, besluit Van Lancker.
