Iedere asielzoeker heeft recht op bed, bad en brood zolang de asielaanvraag behandeld wordt. Alleen slaagt de federale overheid daar al sinds oktober 2021 niet meer in. Sinds kort zet Fedasil, het agentschap verantwoordelijk voor de opvang van asielzoekers, dat zelfs zwart op wit. ‘We kunnen u geen opvangplaats geven’ is te lezen in de brief waarmee het asielzoekers die zich aanmelden in het centrum Klein Kasteeltje in Brussel wandelen stuurt.
© Twitter/Thomas Willekens
‘Sinds oktober vorig jaar worden mensen dagelijks aan hun lot overgelaten’, schets Brecht Beelen, migratie-expert van beweging.net, de situatie. ‘Omdat de opvangcentra op dit ogenblik vol zitten, moeten mensen die asiel willen aanvragen op straat slapen. Zogenaamde kwetsbare profielen als minderjarigen, families en vrouwen krijgen dan wel voorrang, maar de regel is dat iedereen die een asielaanvraag indient ook recht heeft op opvang.’
Door het aanhoudende opvangtekort trok ondertussen al een groot aantal asielzoekers naar de rechtbank. Ondertussen heeft de rechter al voor meer dan 1 000 asielzoekers geoordeeld dat ze eigenlijk opvang moeten krijgen. Dat Fedasil nu een brief opstelt heeft alles te maken met die uitspraken. ‘Keer op keer oordeelt de rechter dat Fedasil het recht op opvang met voeten treedt. Het agentschap én de overheid weten dat ze illegaal bezig zijn. Een noodoplossing als opvang in hotels dringt zich dus op.’
‘Op langere termijn moet er voldoende opvang voorzien worden, door bijvoorbeeld te kijken naar kleinschalige en individuele opvang. Als we zien hoe snel er opvang is gecreëerd voor Oekraïners, weten we dat het mogelijk is. Daarnaast zouden snellere beslissingen over asielaanvragen ervoor zorgen dat plaatsen sneller vrijkomen.’
Ondertussen spreekt de rechtbank onomwonden over een ‘doelbewuste, gecoördineerde en aanhoudende praktijk’ als het gaat over het gebrek aan opvangplaatsen. Sinds januari worden Fedasil en de staat ook al dwangsommen opgelegd voor iedere dag dat asielzoekers op straat moeten slapen. Beelen: ‘Op dit ogenblik is dat bedrag al opgelopen tot meer dan een half miljoen euro.’
Vrijwilliger Alexia ziet dagelijks de wanhoop
‘Bijna iedere dag van de week sta ik aan het aanmeldcentrum Klein Kasteeltje. Ik help asielzoekers door hen informatie te geven over de procedure, want die is sowieso al heel stressvol. Bovenop die stress komt nog dat we sinds oktober voortdurend in crisismodus zitten, want heel mensen worden na het aanmelden gewoon terug op straat gezet. In veel gevallen begrijpen ze niet eens hoe dat kan, want je ziet meteen hoe kwetsbaar de situatie van die mensen is.’
‘Frustratie is er ook, zowel bij de asielzoekers als bij de vrijwilligers. Want je kan wel vertellen dat de overheid moet voorzien in opvang, maar als dat in de praktijk niet gebeurt sta je machteloos. Daarom begeleiden we asielzoekers ook richting advocaten om via de rechtbank toch een bed te bemachtigen. Maar zelfs dat levert niets meer op. Iedereen raakt daardoor uitgeput: de asielzoekers zelf, vrijwilligers, rechters, advocaten … En de medewerkers van Fedasil. Want als ik met hen spreek, is het duidelijk dat ze individueel hun uiterste best doen in deze crisis. Het is een louter politiek spel dat tot deze situatie leidt.’
