Onze gemiddelde lonen gingen er de laatst 20 jaar op vooruit, berekende onderzoeker Matthias Somers van Denktank Minerva. ‘Tussen 1999 en 2020 steeg het gemiddelde bruto maandloon van een voltijdswerker met vijftien procent bovenop de inflatie’, staat te lezen in de studie. Maar de gemiddeldes verhullen een complexer en vooral somberder beeld voor mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt. Want terwijl de hoogste lonen in de loop van die twee decennia bruto met 941 euro stegen, was dat voor de laagste lonen bruto slechts met 237 euro (in 2015-prijzen).
‘Over de hele periode stegen de hoogste lonen veel sterker dan de laagste lonen, en zagen de beter-betaalde beroepen hun loon sterker stijgen dan de slechter-betaalde beroepen’, vat Somers zijn onderzoek samen. Het gevolg is dat het verschil tussen de hoogste en laagste lonen groter werd, en dan vooral de laatste tien jaar. ‘Tot 2010 gingen alle lonen – laag en hoog – er met ongeveer tien procent op vooruit. De daaropvolgende tien jaar zijn de laagste lonen echter helemaal gestagneerd, terwijl de hogere lonen bleven stijgen. De laagste lonen zijn vandaag in de praktijk niet hoger dan die van tien jaar geleden.’ Het eindresultaat? ‘De laagste lonen zakken steeds verder weg van de mediaan. In 2020 lagen de laagste lonen die betaald worden aan voltijdswerkers meer dan een derde lager dan het mediaanloon.’
Somers dook ook dieper in de cijfers en bekeek de trends bij diverse beroepsgroepen. Directeurs, managers en intellectuele en wetenschappelijke beroepen konden de laatste tien jaar flink meer opstrijken. ‘Aan de andere kant staan de huishoudelijke hulpen en schoonmakers, veruit de grootste beroepsgroep in België, met bijna 240 000 werknemers. Hun situatie is dramatisch. Hun loon, dat al amper twee derde van het gemiddelde maandloon bedroeg, lag in 2019 één procent lager dan in 2010. Zij hebben dus op geen enkele manier mee kunnen profiteren van de stijgende welvaart in ons land, integendeel: de levensstandaard die een voltijdswerkende schoonmaker kon bereiken in 2019 op basis van zijn brutoloon, lag lager dan een decennium eerder.’
Ook werkgever gaat erop vooruit
Somers: ‘Voor bepaalde cruciale beroepsgroepen zoals schoonmakers of administratief medewerkers, ligt het gemiddelde bruto maandloon in reële termen nu zelfs lager dan tien jaar geleden.’ Erik Van Laecke, fiscaal expert van het ACV, komt tot een vergelijkbare conclusie na berekeningen met het minimumloon. ‘In reële termen ging iemand met een minimumloon er tussen 2015 en 2020 bruto op achteruit. Netto komt die persoon er gelukkig iets minder bekaaid vanaf, maar alleen dankzij ingrepen door de overheid, zoals de fiscale en sociale werkbonus en de korting op de RSZ-werkgeversbijdragen. Daarvan profiteerden ook de werkgevers, die over diezelfde periode zelfs ruim zes procent minder gingen betalen voor werknemers met een minimumloon. Terwijl het leven voor de werknemers wel steeds duurder werd.’
Opvallend is ook dat het gemiddelde bruto maandloon in de periode 2015-2019 nauwelijks 1,2 procent steeg (rekening houdend met inflatie) terwijl het bruto binnenlands product in diezelfde periode met vijf procent steeg. Met andere woorden: alle producten en diensten waar we met z’n allen voor werken zijn die vijf jaar opgeteld vijf procent in waarde gestegen. Slechts een fractie daarvan vloeit dus terug naar de werknemers.
