Sociale mediaplatformen Facebook en Instagram rekenen zich rijk dankzij Belgisch belastinggeld. Meer dan zes miljoen euro werden in 2023 van de rekeningen van politieke partijen naar Meta (het bedrijf achter Facebook en Instagram) overgeschreven. Dat is maar liefst twintig procent, of 1 miljoen euro meer dan in 2022. Dat blijkt uit cijfers die onderzoeksgroep AdLens gisteren publiceerde.
Net als in voorgaande jaren bestaat de top vijf uitsluitend uit Vlaamse partijen. Vlaams Belang spant de kroon met bijna 1,7 miljoen euro uit aan advertentieuitgaven, wat maar liefst een half miljoen meer is dan een jaar eerder. De partij wordt de hielen gezeten door N-VA, die slechts een paar duizend euro minder uitgaf in 2023. Het extreemlinkse PVDA vervolledigt de top 3, met ongeveer een miljoen euro minder dan de twee koplopers.
Bron: Adlens / Ad Library
Binnen heel de EU geven Belgische politieke partijen het meest uit aan propaganda op sociale media. Zelfs Nederland, waar het voorbije jaar verkiezingen plaatsvonden, blijft ver achter op België. Voorlopig lijkt er ook geen einde te komen aan de voortdurende stroom aan advertenties die onze partijen op socialemediagebruikers afvuren.
Of toch tenminste tot 9 februari, wanneer de sperperiode voor de verkiezingen ingaat. Vanaf dan zijn er welbepaalde regels rond de communicatie en reclame die politieke partijen en de overheid mogen uitsturen. Maar buiten de sperperiode kent ons land geen beperkingen en regels over hoeveel geld er naar reclame op sociale media en op andere plaatsen mag gaan.
Partijfinanciering aanpakken
Vooruit-voorzitter Melissa Depraetere diende vorige week nog een wetsvoorstel in om reclame op sociale media volledig te verbieden. Dat leidde tot consternatie in het halfrond, niet toevallig vooral bij N-VA, Vlaams Belang en PVDA. Ook federaal parlementslid Kristof Calvo (Groen) is het niet helemaal eens met de visie van de Vooruit-voorzitter. Hij ijvert al jaren om de advertentie-uitgaven van politieke partijen en politici te plafonneren. ‘Politieke ideeën kunnen en moeten uitgedragen kunnen worden door alle partijen. Reclame is geen zonde, maar het loopt nu de spuigaten uit. Wat sommige partijen aan reclame uitgeven is gewoon buiten proportie en schaadt onze democratie meer dan dat het ze verrijkt’, vertelt Calvo.
‘Reclame is geen zonde, maar het loopt nu de spuigaten uit.’
Kristof Calvo (Groen)
Volgens Calvo moet je niet alleen het budget voor sociale media-uitgaven plafonneren, maar ineens het huidige systeem van de partijfinanciering aanpakken. Zo’n hervorming staat ook in het regeerakkoord van de huidige Vivaldi-regering. Alleen is daar een half jaar voor de federale verkiezingen nog geen concrete werk van gemaakt. Een jaar geleden mislukte al een eerdere poging tot hervorming. Daarvoor wees Calvo toen vooral MR en PS met de vinger.
Calvo: ‘Het is jammer dat het parlement met de voeten blijft slepen in dit dossier. Wij moeten evolueren richting een financiering van onze democratie in plaats van de veel te royale dotatie die partijen vandaag krijgen en vrij kunnen spenderen. De financiering moet in de eerste plaats dienen om de parlementaire werking, de studiediensten en de lokale verankering van partijen te financieren.’
Burgervoorstellen tonen de weg
Na jaren van politiek getalm lijkt er nochtans eindelijk schot in de zaak te komen. Op 31 januari komt de Commissie Grondwet en Institutionele Vernieuwing samen om een beslissing te nemen over welke voorstellen van burgerplatform We Need To Talk ze willen uitroepen. Het burgerpanel, bestaande uit 60 willekeurig gelote burgers, heeft in opdracht van de commissie 34 aanbevelingen gedaan om de partijfinanciering te verbeteren.
Darlin Kouakam, een 19-jarige Brusselse student en lid van het panel, ziet in sociale media niet alleen een handig communicatiemiddel, maar ook gevaren. ‘Ze vergemakkelijken de snelle verspreiding van onjuiste informatie en haatberichten en manipuleren meningen. Op de netwerken worden advertenties geoptimaliseerd via algoritmes die eenvoudige en provocerende berichten bevoordelen om hun zichtbaarheid te vergroten.’
‘Tijdens onze discussies in het burgerpanel kwam duidelijk naar voren dat burgers meer transparante, evenwichtige en verantwoordelijke politieke communicatie willen. Advertenties op sociale media kunnen dus voor ons, maar dit moet strenger gereguleerd worden. Onder andere door een limiet op te leggen op de uitgaven die partijen jaarlijks mogen doen aan zulke advertenties’, aldus Kouakam.
‘Het lukte het burgerpanel in drie weekends waarin de politiek de voorbije drie jaar faalde’, looft Calvo het werk van We Need To Talk. ‘Wat er exact uit de bus zal komen op 31 januari is voorlopig nog niet duidelijk. Het blijft moeilijk om de kalkoen te laten bepalen wat er op het kerstmenu staat, maar we kunnen het signaal van de burgers niet langer negeren.’
