Ondanks alle inspanningen schuilt achter onze gezondheidszorg nog een grote ongelijkheid. Acht op de tien artsen en apothekers die aan de enquête van De Artsenkrant deelnamen, zeggen dat mensen in armoede hun gezondheidskosten niet kunnen betalen, ondanks onze sociale zekerheid. Zowat de helft van de artsen geeft aan dat patiënten in armoede geen toegang hebben tot de zorg die ze nodig hebben.
Gwendolyne Thonon werkt als ervaringsdeskundige armoede en sociale uitsluiting voor CM. ‘Uit studies blijkt dat personen in armoede vaker uitstelgedrag vertonen, uit angst voor de doktersrekening’, vertelt ze. ‘Daardoor worden ze niet alleen sneller, maar ook ernstiger ziek. Wat de kosten alleen maar hoger maakt. Zo belanden mensen in armoede in een vicieuze cirkel.’
Met een goed uitgebouwd en kwalitatief zorgsysteem, een robuuste sociale zekerheid en tegemoetkomingen of derdebetalersregelingen voor wie het financieel moeilijk heeft, zou het niet mogen zijn dat mensen in armoede niet de gepaste zorgen krijgen. ‘Die correcties worden niet altijd automatisch toegekend. En het is inderdaad zo dat veel zorg terugbetaald wordt, maar je moet het bedrag wel kunnen voorschieten. En het deel dat je terugbetaald krijgt, kan ook heel sterk verschillen. Bovendien schamen veel mensen in armoede zich over hun leefsituatie. Ze wonen vaak in slechte omstandigheden, en kunnen zich moeilijker gezonde voeding veroorloven.’
Te weinig aandacht in medische opleiding
Veertig procent van de artsen en apothekers vindt dat mensen in armoede niet genoeg doen om hun situatie te veranderen, zo bleek uit de enquête. ‘Waarom mensen in armoede leven, is vaak een samenspel van meerdere factoren’, zegt Thonon. ‘Ik vrees dat veel artsen dat onvoldoende beseffen. In de opleiding van artsen is er bijzonder weinig aandacht voor de armoedethematiek. Ook voor de zorg voor dak- en thuislozen is er weinig aandacht.’
Naast de automatische toekenning van steunmaatregelen voor personen in armoede, zijn er nog andere verbeterpunten. ‘Een mogelijke verbetering zou zijn wanneer artsen op voorhand zouden vertellen hoeveel de medicatie of behandeling zal kosten. Ze kunnen dat perfect vertellen, en het voorkomt dat mensen in armoede niet naar de apotheker durven te gaan, uit angst dat ze niet alle medicijnen zullen kunnen betalen’, besluit Thonon.
Ook CM-voorzitter Luc Van Gorp is overtuigd dat meer transparantie in de kosten van medicatie en behandelingen nodig is. ‘Zeker met deze stijgende levensduurte. Vorige week bleek nog uit een onderzoek van de Franstalige krant Le Soir dat een op de drie Vlamingen en zelfs veertig procent van de Walen en Brusselaars door de energieprijzen zal besparen op hun uitgaven voor gezondheidszorg. Daarom is het goed dat mensen op voorhand duidelijk weten waar ze voor staan, financieel gezien.’
Ook in het budget van de gezondheidszorg voor 2023 moeten we oog hebben voor het vermijden van uitstel van zorg, door in te zetten op de financiële toegankelijkheid, meent Van Gorp. ‘Dat kan door het uitbreiden van het derdebetalersysteem voor jongeren tot 25 jaar en voor mensen met een verhoogde tegemoetkoming. Ook het niet indexeren van de plafonds van de maximumfactuur kan hiertoe bijdragen.’
CM benadrukt ook het belang van persoonlijke contacten met kwetsbare mensen. Van Gorp: ‘Onze consulenten en maatschappelijk werkers ontvangen mensen op onze kantoren, maar gaan ook op huisbezoek. We bekijken nu ook hoe we huisartsen deels kunnen ontlasten door goede informatie over sociale voordelen en toelagen voor complexere medische en sociale problematieken te geven aan onze leden. Ook Community Health Workers, die kwetsbare mensen proactief benaderen, zijn een belangrijke schakel in dit systeem. Tot slot blijven we ook werken aan het opsporen van mensen die mogelijks recht hebben op een verhoogde tegemoetkoming, waardoor hun zorg- maar ook energie-uitgaven dalen.’
