Extreem onzekere dagcontracten moeten duurder worden zodat ze ontradend werken. Op aandringen van onder meer het ACV ligt dat plan voor in de Nationale Arbeidsraad. Daarmee wil de vakbond het groeiend probleem van dagcontracten een halt toeroepen. Bedrijven die veel dagcontracten inzetten, zullen daarvoor een extra socialezekerheidsbijdrage moeten betalen. Logisch, vindt het ACV, want de werkgevers wentelen de kosten van dagcontracten, zoals ziekte- en werkloosheidsuitkeringen, af op de sociale zekerheid. Maar door jobstudenten uit het akkoord te houden, hopen werkgevers dat er in de praktijk weinig moet veranderen.
Tussen 2015 en 2020 was zowat de helft van alle uitzendcontracten een dagcontract. Jaarlijks zo’n 2,5 miljoen dagcontracten, tot 2019 - voor de coronacrisis - waren er dat zelfs nog een half miljoen meer. ‘Dagcontracten worden stilaan de standaard in de interimsector’, waarschuwt Piet Van den Bergh, juridisch expert van het ACV. ‘Ooit werden ze geïntroduceerd om onverwachtse werkpieken op te vangen, zoals bij zonnig weer in de horeca. Dan hebben ze natuurlijk hun waarde. Maar met jaarlijks miljoenen opgestelde dagcontracten dient het systeem tegenwoordig duidelijk niet meer voor piekmomenten alleen. Het is vooral een systeem om mensen snel aan het werk te zetten zonder hen enige garanties te bieden.’
Ronduit misbruik
De lijst met onzekerheden van dagcontracten is dan ook lang, zegt Nelis Jespers, medewerker bij Jong ACV: ‘Dagcontracten maken dat jongeren rechten mislopen. Soms leidt het ronduit tot misbruik. Dat merken we dagelijks door klachten en vragen die we ontvangen van jongeren.’ Over welk misbruik het dan gaat? ‘Door dagcontracten op strategische momenten aan te bieden wordt de betaling van feestdagen en de toekenning van betaalde inhaalrust omzeild. Er is geen recht op gewaarborgd loon bij ziekte. Zelfs op de korte opzegtermijn voor studentenarbeid hebben jobstudenten die werken met dagcontracten bij een ontslag geen recht. Loonfiches worden in stukjes opgesplitst zodat je een boekhouder nodig hebt om te zien of je correct betaald wordt.’
‘Studenten vragen niet om die dagcontracten en bijbehorende onzekerheid’, duidt Van den Bergh de inzet van de onderhandelingen. ‘Werkstudenten zijn net zoals gewone werknemers vaak afhankelijk van hun inkomen. Ze betalen er hun studie mee, bekostigen eten en huisvesting. Terwijl de financiële onzekerheid van opeenvolgende dagcontracten bij gewone werknemers voor een stuk wordt opgevangen door de sociale zekerheid, heeft een jobstudent nergens recht op: geen recht op een (tijdelijke) werkloosheidsuitkering, geen recht op een ziekte-uitkering. Niet elke jobstudent is een middenklasser die kan terugvallen op Hotel Mama.’
Twee werkstudenten getuigen:
Marijke*, 23 jaar
‘Mijn kot kan ik alleen maar betalen dankzij een studentenjob. Tot voor kort werkte ik in een escape room. Maar die samenwerking werd stopgezet nadat ik de baas aansprak op de problemen met de dagcontracten. Die werden vaak pas achteraf opgemaakt waardoor ik onverzekerd aan de slag was. Overuren werden ook niet eerlijk betaald, omdat ze gewoon op een andere dag met een dagcontract ingepland werden. En zelfs wanneer ik van tevoren wist dat ik twee weken op rij zou werken, kreeg ik toch voor iedere dag een apart contract. Ondertussen werk ik elders, maar ook weer met dagcontracten.’
Joris*, 15 jaar
‘Ieder weekend werkte ik als jobstudent in een restaurant. Voor het extra zakgeld, maar ook voor de ervaring. Terwijl ik toch regelmatig op vrijdag, zaterdag en zondag werkte, kreeg ik altijd een apart dagcontract. Op het einde van de maand betekende dat alles narekenen en dikwijls fouten ontdekken op mijn loonbrief. Op feestdagen werkte ik ook altijd met een dagcontract. Daardoor kreeg ik na een dag werken op Kerstmis alleen een kleine weekendvergoeding bij mijn redelijk laag uurloon. Normaal heb je voor zo’n feestdag ook recht op inhaalrust. Maar omdat ik een dagcontract kreeg, had ik daar volgens mijn baas geen recht op. Nu werk ik in een ander restaurant.’
*Joris en Marijke zijn schuilnamen
