Tien jaar geleden verhoogde de regering-Michel, met N-VA en Open Vld op kop, de pensioenleeftijd. Vanaf 1 februari 2025 zal die grens ook definitief een eerste sprong maken van 65 naar 66 jaar. Tegelijkertijd werd in 2014 de instapleeftijd voor een landingsbaan (een halftijds of vier vijfde tijdskrediet) verhoogd naar 60 jaar, of vanaf 55 jaar met een loopbaan van minstens 35 jaar, en werd het brugpensioen grotendeels afgeschaft.
Intussen worden de gevolgen duidelijk. De pensioenleeftijd optrekken en de toegang tot eindeloopbaanstelsels bemoeilijken blijkt – weinig verrassend – nefast voor het welzijn en de gezondheid. Sinds 2014 nam het aantal werknemers dat gebruikmaakt van een landingsbaan met meer dan een derde af, van bijna 85.000 eind 2015 tot zo’n 57.000 nu, terwijl het aantal langdurig zieken steeds hogere toppen scheert.
Vooral bij 50-plussers piekt het aantal langdurig zieken. Vrouwen worden bovengemiddeld vaak getroffen. Tegelijk tonen de cijfers dat vrouwen veel minder vaak in een landingsbaan stappen dan mannen.
4 op de 10 Vlamingen wil een tijdskrediet opnemen maar kan zich dat niet verloorloven
bron: iVOX
Werk ook op het einde van de loopbaan werkbaar houden zou dus een topprioriteit moeten zijn, zeker van de partijen die tien jaar geleden ervoor kozen om de Belgische werknemers langer te laten werken. Een duik in het verkiezingsprogramma van Open Vld levert weinig concreets op dat vlak op, behalve enkele vaag verwoorde maatregelen om het aantal langdurig zieken terug te dringen en hen sneller weer aan de slag te krijgen.
N-VA begint daarentegen veelbelovend dat ‘werk werk- en haalbaar’ moet zijn, met ‘een gezonde werk-privécombinatie’. Ook aan het einde van de loopbaan werd gedacht. De Vlaams-nationalisten willen de mogelijkheid om deeltijds te werken aan het einde van de loopbaan behouden, maar wel de uitkering en de gelijkstelling voor de pensioenopbouw die vandaag deel uitmaken van de landingsbanen afschaffen.
Rony (58) werkt sinds twee jaar vier vijfde: 'Zonder uitkering is landingsbaan niet haalbaar'
© Bart Dewaele
Rony (58) werkt al sinds zijn achttiende. Al meer dan twintig jaar is hij aan de slag bij de assistentiedienst voor personen met verminderde mobiliteit op Brussels Airport.
‘De luchthaven is een dynamische, soms ook hectische omgeving. De laatste jaren begon het zware werk door te wegen. Tel daar wisselende uren bij en sommige reizigers die steeds minder respectvol omgaan met ons ... Na een werkdag recupereer ik steeds trager. Ik doe mijn werk graag en wil mijn steentje bijdragen, maar voltijds werken lukt niet meer.’
‘Ik werk nu vier vijfde en de extra rust door de landingsbaan doet mij deugd. Dit tijdskrediet laat me toe om het werk vol te houden, uitvallen zou ik vreselijk vinden. Ik verdien dan wel minder dan vroeger, maar gelukkig is er een – beperkte – uitkering voorzien. Zonder die uitkering zou het niet haalbaar zijn.’
Vrouwen vallen uit de boot
Nationaal secretaris van het ACV Bart Vannetelbosch: ‘Eigenlijk wil N-VA de landingsbanen zoals we ze vandaag kennen afschaffen. Alleen wie een hoog inkomen heeft zal het zich nog kunnen permitteren om op een zekere leeftijd gas terug te nemen. Een werkbaar loopbaaneinde wordt zo enkel nog iets voor de happy few.'
'Als het de partij te doen zou zijn om het aantal langdurig zieken terug te dringen, dan zouden ze net meer mensen de mogelijkheid moeten bieden om het rustiger aan te doen. Hun voorstel zal enkel nog meer mensen naar een ziekte-uitkering duwen.’
7 op de 10 Vlamingen vindt dat wie het einde van de loopbaan nadert en daardoor minder wil gaan werken, een betere vergoeding verdient.
bron: iVOX
‘Landingsbanen zouden net toegankelijker moeten worden. Wie wel voltijds, maar niet in een traditionele vijfdagenweek werkt – bijvoorbeeld door ploegenwerk – kan niet in een vier vijfde landingsbaan instappen. Vrouwen maken vandaag bovendien vaak geen aanspraak op een landingsbaan omdat zij onder andere door de strikte loopbaanvoorwaarde uit de boot vallen: zij hebben vaker een tijd lang minder of niet gewerkt om voor hun gezin te zorgen’, besluit Vannetelbosch.
Wat zeggen andere partijen?
Vice-eersteminister van de federale regering Petra De Sutter (Groen)
© ID‘Werken moet gezond zijn en blijven. Wij willen voor iedereen een job op het ritme van wat hij of zij aankan. Alleen zo is langer werken haalbaar. De landingsbaan, waarbij mensen aan het einde van de loopbaan de uren aanpassen aan wat ze haalbaar achten, is een prima instrument om het langer werken voor een maximaal aantal mensen mogelijk te maken. Daarom willen wij dat het systeem van landingsbanen uitbreidt en verbetert.’
VICEMINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING HILDE CREVITS (CD&V)
‘CD&V staat voor loopbanen in balans en werkbaar werk. Voor ons moet het recht op landingsbanen gevrijwaard blijven. We moeten vooral inzetten op leeftijdsvriendelijke werkplekken waar 55-plussers actief ouder kunnen worden. Werkgevers hebben op dat vlak ook een verantwoordelijkheid. We willen mensen aan de slag houden, maar dan moeten we hen ook voldoende tijd en zuurstof geven. Daarom wil CD&V het kindvolgend verlof uitbreiden en ook beschikbaar stellen voor grootouders.’
MELISSA DEPRAETERE, VOORZITTER VOORUIT
‘Aan het huidige systeem van de landingsbanen willen we zeker niet raken. Iedereen moet zijn loopbaan in schoonheid kunnen beeindigen. Werkbaar werk en voldoende tijd tijdens de volledige loopbaan om je werk en privé te organiseren is prioritair voor ons. We pleiten daarom voor een tijdrekening die je meer controle en flexibiliteit geeft om tijd te nemen voor jezelf en je gezin wanneer je er nood aan hebt. Bovendien stellen we zeer duidelijk dat mensen na 42 jaar werken recht moeten hebben op een volwaardig pensioen. Wie op zijn achttiende begon met werken moet op zijn zestigste met pensioen kunnen.’
