De Nationale Bank van België (NBB) herinnert eraan hoe de gas- en elektriciteitsprijzen explodeerden na de coronapandemie en de Russische inval in Oekraïne. Vooral België werd ongemeen hard getroffen door die prijsstijgingen.
Variabele energiecontracten schommelen in ons land fel mee met de prijzen op de internationale energiebeurs. Gezinnen voelen de stijgingen daarom sneller dan in het buitenland. Waar in Frankrijk en Duitsland prijsplafonds en vaste contracten de klap dempten, schoten de Belgische inflatiecijfers sneller omhoog.
Alles samen dempten de Belgische maatregelen de inflatie met ongeveer 1,5 procentpunt.
Het gevolg: in 2022 bereikte de inflatie bijna tien procent, het hoogste peil sinds de jaren zeventig. Omdat gas en elektriciteit deel uitmaken van de gezondheidsindex, vertaalden de duurdere facturen zich in hogere lonen en uitkeringen.
Belgische concurrentiekracht snel weer op peil
Eerder toonde Visie al dat België de koopkracht beter beschermde dan het OESO-gemiddelde, terwijl in veel landen de reële lonen fors daalden. Volgens de Nationale Bank zette de automatische index de Belgische concurrentiekracht zeer tijdelijk onder druk, maar die verbeterde snel zodra ook in de buurlanden de lonen stegen.
Ook bleek dat de loonkosten gemiddeld in de pas bleven lopen met onze buren. De uitbreiding van het sociaal tarief bleek gericht steun te beiden aan lage inkomens en tegelijk de inflatie te temperen.
De Nationale Bank onderzocht daarnaast de impact van directe overheidsmaatregelen, zoals de verlaging van de btw op energie, de uitbreiding van het sociaal energietarief en de energiecheques die de overheid toen werden uitdeelde. Alles samen dempten de Belgische maatregelen de inflatie met ongeveer 1,5 procentpunt. Daarmee bevestigt de NBB dat de overheid niet machteloos stond tegenover de marktschokken.
Index net de oplossing
Het onderzoek toont vooral dat de indexering en sociale maatregelen niet het probleem vormden, maar juist de oplossing in een van de zwaarste koopkrachtcrisissen van de voorbije decennia. Waar gezinnen elders in Europa hun koopkracht zagen verdampen, konden Belgische werknemers en uitkeringsgerechtigden hun levensstandaard grotendeels behouden.
Ondertussen werden energiecontracten met variabele prijzen voor veel Belgische gezinnen de norm. We zijn dus kwetsbaar voor nieuwe prijsschokken.
Ondertussen werden energiecontracten met variabele prijzen voor veel Belgische gezinnen wel de norm. We zijn dus nu nog steeds bijzonder kwetsbaar voor mogelijke prijsschokken in de toekomst, waarschuwt de Nationale Bank.
