Luc Van Gorp, CM-voorzitter
Als je het regeerakkoord moet geloven, is het leven wat je er zelf van maakt en neem je maar beter enkel wijze beslissingen.
Helaas werkt het zo niet, zelfs als je wél netjes op de arbeidsmarkt vertoeft. Bedrijven herstructureren en sluiten soms. Mensen worden soms ziek. En in verwegistan valt het ene land het andere al eens binnen, met alle gevolgen van dien voor wie daar toevallig zijn thuis heeft.
We zien ook ontegensprekelijk goede beleidsvoorstellen in de gezondheidszorg.
Dat is allemaal waar, maar … moeten we toch niet allemaal gewoon wat beter ons best doen? Moeten we gewoon niet een beetje meer gemotiveerd worden? Dat kan door de eenvoudige oplossing die we terugvinden op de eerste pagina van het regeerakkoord, in de vierde paragraaf: de wortel en de stok!
Hervormingen zijn niet pijnloos
Het is onbetwistbaar dat hervormingen nodig zijn om de begroting uit de rode cijfers te halen en onze welvaart te garanderen op lange termijn. Hervormingen zijn niet pijnloos. We zien positieve voorstellen zoals de meerwaardebelasting, een betere bescherming van wie via interim-arbeid werkt en stappen vooruit in de consumentenbescherming op het vlak van telecom en energie.
We zien ook ontegensprekelijk goede beleidsvoorstellen in de gezondheidszorg. Het gaat om fundamentele hervormingen, waarvan de patiënt het verschil zal merken in zijn portemonnee: minder ereloonsupplementen, een verdere veralgemening van de derdebetalersregeling, meer inspanningen om artsen en zorgverleners de afgesproken tarieven te doen respecteren en een transparante ziekenhuisfinanciering.
Ook de sterkere inzet op mentale gezondheid en de focus op preventie – bijvoorbeeld in het anti-tabaksbeleid – dragen écht bij tot meer gezondheid.
Toch wringt de mensvisie die uit het regeerakkoord blijkt bij mij.
Ezels
Wie goed oplette bij de vertelling van Don Quichote, weet welk effect wortel en stok op de ezel van diens trouwe metgezel Sancho Panza hebben: hij gaat vooruit. En avant! Maar de vraag is of we wel écht als samenleving de komende zes jaar vooruit zullen gaan in welvaart, maar ook in welzijn.
Wie deeltijds werkt – en dat zijn doorgaans vaker vrouwen dan mannen - zal langer moeten werken om pensioengerechtigd te zijn. Ook langdurig zieken – eveneens vaker vrouwen - worden getroffen door de pensioenhervorming.
De welvaartsenveloppe, om de minimumuitkeringen voor langdurig zieken en de allerlaagste pensioenen op te trekken tot een menswaardig niveau, werd net voor de eindmeet van de onderhandelingen nog leeggeschud.
De werkloosheidsuitkering wordt beperkt in de tijd. Wie na twee jaar niet terug aan het werk is, valt terug op een leefloon – dat door sterke inspanningen in de finale fase van de onderhandelingen gelukkig toch nog geïndexeerd zal worden, net als de werkloosheidsuitkeringen.
Helaas werd de welvaartsenveloppe, die gebruikt werd om de minimumuitkeringen voor langdurig zieken en de allerlaagste pensioenen op te trekken tot een menswaardig niveau, net voor de eindmeet van de onderhandelingen nog leeggeschud. Een aantal groepen die sociaaleconomisch al zwakker staan, worden zo op twee of soms zelfs drie verschillende manieren financieel verzwakt.
Windmolens
Het familiekrediet is absoluut een goede eerste stap om de combinatie tussen werk en gezin ‘werkbaar’ te maken, maar blijft beperkt in vergelijking met het gezinsbeleid van op dat vlak toonaangevende Noord-Europese landen. Ook de (beperkte) responsabilisering van werkgevers, door een (ook hier relatief beperkt) stuk van de financiering van de ziekte-uitkering door te schuiven, is lovenswaardig.
Ongewenste neveneffecten loeren echter om de hoek, zoals een grotere aarzeling bij werkgevers om mensen die al eens ziek waren, aan te werven. De versoepeling van nacht- en weekendarbeid, vraagt ook om waakzaamheid op het vlak van levenskwaliteit.
We zien te weinig diepgaande inspanningen op het vlak van preventie, ook al wordt het woord preventie vaak vermeld. Als die er niet komen, en als we niet fundamenteel anders naar de verhouding tussen leven en werk kijken, dan blijft de strijd er eentje tegen windmolens.
