‘Echt maffiapraktijken’, zo noemt een anonieme bron uit een slachthuis de situatie. ‘Officieel is alles in orde met een 38-urencontract. Maar werknemers draaien vaak meer uren dan dat, tot zelfs 14 uur per dag. Voor Belgen wordt dat netjes verrekend, maar heel wat buitenlandse werknemers krijgen die overuren met zwarte enveloppes betaald. Althans wat er nog van overblijft, nadat de onderaannemer daarvan nog heel wat in eigen zak steekt.’ Zo beschrijft de getuige welke menselijke schade de onderaannemers in de vleessector berokkenen. ‘Van de 350 mensen die bij ons werken, werkt drie vierde voor een onderaannemer uit Oost-Europa.’
Na vele pogingen om op andere manieren de sociale uitbuiting in de vleessector aan te pakken, komen vakbonden en werkgevers op vraag van de regering met een tienjarenplan. Eindpunt is min of meer een verbod op het gebruik van onderaannemingen in de sector. Bedrijven die er een beroep op blijven doen, zullen hogere kosten moeten betalen, om zo het gebruik te ontmoedigen.
‘Daarnaast zitten heel wat andere elementen in het plan om de regels te verscherpen en om er beter op te kunnen controleren’, zegt Steve Rosseel, nationaal secretaris van ACV Voeding en Diensten. ‘Wat ons betreft had dat sneller mogen gaan, maar we zijn blij dat er tenminste een concreet plan ligt. Nu is het aan deze en volgende regeringen om er ook echt werk van te maken. In Duitsland is het al geregeld dat onderaannemingen niet meer toegelaten zijn in de sector. Dat kan bij ons dus ook.’
Zuivere uitbuiting
Oorzaak van die grootschalige uitbuiting is de lage interesse onder Belgen om in de vleessector te werken, geeft Rosseel aan. ‘Het is zwaar werk met onregelmatige uren. Daardoor zijn er veel onderaannemers met buitenlandse werkkrachten actief in de sector.’ Op zich geen probleem, toch? ‘Niet als de regels gevolgd worden, maar dat is helaas niet het geval. Naast zwartwerk is er ook vaak sprake van zuivere uitbuiting.’
Dat ziet ook onze bron op de slachtvloer. ‘Collega’s uit het buitenland krijgen voor hun normaal contract een degelijk loon. Maar de onderaannemers vinden dat dikwijls te hoog. Dus gaan ze wat de mensen in hun ogen te veel verdienen, aftrekken van wat ze in het zwart krijgen voor hun vele overuren. Daarnaast worden ook nog andere kosten aangerekend die eigenlijk voor de werknemer horen te zijn, zoals kledij of messen. En daarbovenop wordt nog eens met die prijzen gesjoemeld. Voor beschermingsschoenen van 30 euro wordt dan 50 euro loon achtergehouden.’
