‘Als mijn vrienden op restaurant gaan, zeg ik altijd dat ik wel kom voor een drankje nadien. Ik kan het simpelweg niet meer betalen.’ Aan het woord is de 46-jarige Ann Selhorst, leerkracht en moeder. Haar financiële situatie veranderde op enkele jaren tijd grondig. Ze staat alleen in voor de opvoeding van haar dochter en sindsdien gleed haar financiële situatie af van gezond naar eindjes aan elkaar knopen. ‘Sparen lijkt geen optie meer, het is krabben op het einde van de maand. Zodra er een onverwachte uitgave komt, zoals een herstelling, zit ik in de rats.’
De komst van haar dochter deed Ann noodgedwongen beslissen om minder te werken. Een voltijdse baan combineren met alleenstaand ouderschap zonder een vader in de buurt, bleek een onhaalbare kaart. Vier vijfde werken dan maar. ‘Niet om een dagje thuis te zijn, wel om die vrije uren te spreiden over de hele week. Zo kan ik mijn dochter van de kleuterschool ophalen, boodschappen doen en koken. Anders haal ik het niet. Maar het betekent een flinke hap uit mijn loon.’
Daar komt schaamte bij kijken, zegt ze. Maar ook frustratie en woede. ‘Hoe kan het dat zelfs mensen met een goed inkomen moeten vechten om financieel overeind te blijven? We doen nochtans alles zoals het hoort.’
Dat de regering-De Wever recent besloot om de lonen van het overheidspersoneel trager te indexeren, raakt een gevoelige snaar: ‘Voor mij maakt dat een groot verschil.’
Ann Selshorst © Maarten De Bouw
Open brief
Samen met haar collega Kim De Weerdt schreef Ann een open brief over de obstakels waarop alleenstaande ouders botsen. ‘Sinds mijn scheiding is mijn financiële situatie er enorm op achteruit gegaan’, zegt Kim, die twee kinderen in co-ouderschap opvoedt. ‘We verdienen nog net te veel om in aanmerking te komen voor steun, maar houden te weinig over om ademruimte te voelen.’
Omdat inkomenssteun snel wordt afgebouwd als het loon stijgt – de zogenaamde promotieval – zitten inkomens in de middenmoot al snel met een probleem, legt Maarten Gerard, hoofd van de ACV-studiedienst, uit. ‘We moeten de inkomensgrenzen voor bijvoorbeeld een sociaal energietarief of verhoogde kinderbijslag optrekken, en de steun geleidelijker afbouwen.’
'Vroeger had ik veel vrienden en ging ik vaak weg. Nu kom ik niet meer buiten'
Celine Meyfroet
Bovendien blijft het beleid sterk gericht op het klassieke tweeverdienersmodel, klagen de briefschrijvers aan. Toch leven steeds meer mensen in een niet-klassieke gezinsvorm. Inmiddels zijn meer dan een derde van alle huishoudens in België éénpersoons-huishoudens. Ann: ‘Kinderopvang, de huur of een hypotheek, het kadastraal inkomen, energierenovaties, eten, schoolkosten, verzekeringen … en dat allemaal met één inkomen in plaats van twee.’
De regering doet volgens Gerard alsof mensen hun loopbaan volledig vrij kiezen. ‘Maar veel alleenstaande ouders werken noodgedwongen deeltijds om het werk met de zorg voor hun kinderen te kunnen combineren. Dat straft de federale regering nu rechtstreeks af.’
'Veel alleenstaande ouders werken noodgedwongen deeltijds om het werk met de zorg voor hun kinderen te kunnen combineren. Dat straft de federale regering nu rechtstreeks af.’
Maarten Gerard, studiedienst ACV
Dat beaamt Celine Meyfroet (46), huishoudhulp en moeder van een tweeling. ‘Ik voer een dagelijkse strijd. Al acht jaar ben ik alleenstaand, maar door de stijgende kosten is het de laatste twee jaar financieel extreem moeilijk. Recent ging ik minder werken, ik zat volledig tegen mijn grenzen aan. Ik was doodop. Financieel een harde dobber, maar ik kon niet anders. Mijn dochter heeft nood aan intense begeleiding voor schoolwerk. Dat vraagt ontzettend veel energie.’
Pensioen
Is het leven dan enkel nog betaalbaar met twee inkomens? ‘Die vraag is de pijnlijke kern van het debat’, stelt Maarten Gerard. ‘Daarenboven vergroot de Arizona-regering de kloof met haar pensioenbeleid. Zo betalen mensen twee keer. Ze kunnen minder verdienen tijdens hun loopbaan en de strengere loopbaanvoorwaarden voor het pensioen benadelen hen nadien.’
Die bui voelt Kris Holsters (57) al hangen. Hij woont samen met zijn veertienjarige zoon in Menen. Na de scheiding verbleef de jongen tot zes jaar geleden nog met zijn oudere zus bij hun moeder. ‘Maar voor haar was dat financieel lastig en de scheiding woog zwaar op hem. Sindsdien woont onze zoon bij mij en onze dochter bij haar. Gelukkig komen we nog goed overeen.’
Kris is hoofd magazijn in een textielbedrijf en heeft naar eigen zeggen een meer dan behoorlijk loon. ‘Vroeger misschien voldoende om tot de goede middenklasse te behoren, maar die tijd is voorbij. Het lukt om alle kosten te dragen, maar ik moet keuzes maken. Een reis of op restaurant gaan, zit er niet in. Dan geef ik mijn zoon liever de kans om mee te gaan op vakantiekamp. Je bespaart op je eigen sociaal leven.’
'Ik geef mijn zoon liever de kans om mee te gaan op vakantiekamp. Je bespaart op je eigen sociaal leven.'
Kris Hosters
Over een goede vijf jaar zal Kris recht hebben op zijn pensioen. ‘Maar zolang ik gezond ben, zal ik blijven werken. Niet omdat ik er zoveel zin in heb, maar omdat ik bang ben dat ik met mijn pensioen niet rondkom. Het is niet makkelijk om iets opzij te zetten.’ Ook om ziek te worden zit de schrik erin: ‘Er mag gewoon niets gebeuren.’
‘Onlangs kreeg ik een brief dat ik geen laptop meer kan huren van de school, maar er zelf een moet aanschaffen. Dat is gemakkelijk vijfhonderd euro.’ Minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) maakt immers korte metten met het gratis-laptopbeleid van haar voorganger en partijgenoot Ben Weyts.
Schaamte
‘Ik voel schaamte over mijn financiële situatie’, vertelt Celine. ‘Eerst betaal ik alle belangrijke zaken, dan kan ik kijken of er iets nog overblijft. Vroeger had ik veel vrienden en ging ik vaak weg. Nu kom ik niet meer buiten. Dat zijn misschien luxezaken, maar ik voel me gevangen in een sociaal isolement.’
