Een jaar geleden versoepelde de federale regering de regels rond nachtarbeid. Sindsdien kunnen cao’s rond nachtwerk in e-commercebedrijven al met de goedkeuring van slechts één vakbond afgesloten worden. Daarnaast hebben werkgevers zelfs het recht om zonder enige cao te experimenteren met nachtarbeid gedurende achttien maanden, waarbij werknemers individueel gevraagd kan worden om op vrijwillige basis nachtarbeid te presteren tussen 20 uur en middernacht en vanaf 5 uur ’s ochtends. Die proefprojecten kunnen tot wel achttien maanden duren.
Deze versoepelingen kwamen er na gelobby van werkgevers- en de sectororganisaties die de schuld van de achterstand van België ten opzichte van onze buurlanden volledig wijten aan een volgens hen te strenge arbeidswetgeving in ons land. Maar een jaar na de invoering van de versoepelingen blijkt uit een analyse van de Centrale Raad voor het Bedrijfsleven (CRB) dat nog geen enkel bedrijf een proefproject opstartte. Evenmin werd er een cao gesloten waarbij slechts één vakbond zijn akkoord gaf.
Ondermijnen overleg
‘De arbeidsdeal heeft dus totaal niets opgeleverd voor de e-commerce sector’, stelt hoofd van de ACV-studiedienst Chris Serroyen. ‘Het toont dus aan dat het ondermijnen van het sociaal overleg niet het gewenste resultaat oplevert. Je kunt je dus afvragen waarom de werkgevers alle duivels ontbonden om die ideologische fetisj door onze strot te duwen zonder dat daar echt een vragende partij voor lijkt te zijn.’
‘Uit de rapporten blijkt trouwens dat er in vergelijking met de buurlanden ook in België aardig wat atypische arbeid in de commerciële sectoren wordt verricht, als je bijvoorbeeld kijkt naar de logistiek waar heel wat akkoorden zijn rond afwijkende arbeidstijden.’ Ook de echte uitdagingen in de sector komen aan bod, gaande van het gebrek aan IT’ers en magazijnen naar oneerlijke concurrentie van grote niet-Europese platformen zoals Amazon of AliBaba.
Serroyen: ‘Het rapport stelt vooral dat het ondernemerschap achterop hinkt. Heel wat grote spelers ontkenden jarenlang het belang van e-commerce. Ook de Belgische consument had lang een heel conservatieve houding. Dat speelde in Nederland veel minder. Daar durfde men sneller te innoveren, wat spelers als Bol en Coolblue ook bij ons groot maakte. Intussen groeide in Nederland het besef dat men er te ver in is doorgeslagen. Dat vond trouwens ook de Europese Raad in hun specifieke aanbevelingen voor Nederland. De vele e-commerce jobs worden vooral door arbeidsmigranten ingevuld. Die komen vaak in precaire omstandigheden terecht, zoals de uitwassen bij onder andere PostNL aantoonden.’
Constructieve dialoog
Het CRB-rapport schuift een goede en constructieve sociale dialoog naar voren als cruciale voorwaarde voor duurzame tewerkstelling in de e-commercesector. Daarbij wordt aangehaald dat er wel degelijk cao’s zijn afgesloten rond nachtwerk bij onder andere Vanden Borre, Ikea en Torfs, maar telkens in overleg met alle aanwezige vakbonden.
Volgens Kristel Van Damme, sectorverantwoordelijke bij ACV Puls, is dat ook de manier om in de toekomst te blijven werken. ‘Het rapport is voor ons vooral een bevestiging dat de vakbonden de achterstand in de e-commerce niet zelf in de hand werkten. We hebben ons steeds constructief opgesteld om in dialoog te gaan met werkgevers die nood hadden aan nachtarbeid. Zo vonden we oplossingen die ook het welzijn van de werknemers respecteren. Maar langs de andere kant zien we dat koepelorganisatie Comeos tot op heden elk gesprek op sectorniveau geweigerd.’
‘Zij vinden dat er tot op heden te weinig akkoorden rond nachtwerk zijn. Wij kunnen alleen maar vaststellen dat er gewoon geen vraag naar is bij de bedrijven. Wie wil praten over eventuele mogelijkheden, vindt bij ons zeker altijd een luisterend oor. Maar voorlopig valt er alleen maar oorverdovende stilte te horen.’
Van Damme merkt op dat het verschijnen van het rapport een stap in de goede richting is. ‘Het rapport en alle bijhorende conclusies zijn samen met de werkgevers opgesteld. Wij hopen dat dit nu een opstap is om de dialoog voort te zetten. Samen kunnen we bekijken wat de echte noden zijn om van de Belgische e-commerce een succesverhaal te maken.’
