Vrouwen die bij sollicitaties aangeven dat ze kinderen hebben, ondervinden een lagere kans om aangeworven te worden. Die discriminatie is het gevolg van de negatieve perceptie van werkgevers over de werkethiek van jonge moeders. Opvallend, bij jonge vaders is het effect veeleer omgekeerd. Zij worden meestal niet anders beoordeeld als hun ouderschap ter sprake komt. Pas vanaf het derde kind kampen ze eveneens met negatieve vooroordelen.
Dat blijkt uit een experiment van onderzoekers aan de UGent, gepubliceerd in het toonaangevende Journal of Marriage and Family. Aan de hand van fictieve cv’s van profielen met verschillende gezinssituaties bevroegen ze ruim 450 werkgevers en aanwerfbureau’s. Ongeacht het aantal kinderen werden moeders stelselmatig gezien als ‘minder ambitieus’, ‘minder toegewijd’ en ‘minder flexibel’. Ze zouden volgens werkgevers bovendien ‘vaker uitvallen’, ‘minder overuren willen doen’ en ‘wellicht recent vaardigheden verloren hebben’.
Werkgevers zien moeders als ‘minder ambitieus’, ‘minder toegewijd’ en ‘minder flexibel’. Ze zouden bovendien ‘vaker uitvallen’ en ‘wellicht recent vaardigheden verloren hebben’.
‘Het was een onaangename verrassing dat de stereotypen over moeders zo hardnekkig en veelvuldig zijn’, zegt onderzoeker en econoom Morien El Haj. Haar onderzoek focust op arbeidsmarktdiscriminatie door ouderschap. ‘Werkgevers weten dat allemaal niet over de individuele sollicitanten. Het gaat enkel om vooroordelen. Dat is gewoon oneerlijk.’
Het is dus beter om maar niet te veel persoonlijke informatie te geven bij een sollicitatie?
EL HAJ ¬ ‘We raden inderdaad aan om in de beginfase niets over je gezinssituatie te zeggen. Daar mogen werkgevers in principe ook niet naar vragen. Eenmaal je aangenomen bent, is het wel goed als je werkgever rekening kan houden met je thuissituatie als die flexibiliteit vergt.’
Jullie recente onderzoek gaat over een ‘moederschapsstraf’ bij aanwervingen, maar er zijn ook ‘moederschapsstraffen’ doorheen de carrière van vrouwen.
EL HAJ ¬ ‘Dan hebben we het vooral over promotiekansen en verloning. Vaak is het nog zo, bij heterokoppels, dat de vrouwelijke partner het minst verdient. Als dan iemand minder moet uit werken gaan om huishoudelijk werk en zorgtaken voor kinderen op te nemen, zijn het in de regel vrouwen die deeltijds gaan werken. Zo lopen ze promotiekansen mis, wat dan weer een weerslag heeft op de verloning. Daardoor lopen ze een achterstand op in hun carrière.’
Bij de jongste generatie werknemers verdienen vrouwen sinds kort gemiddeld net iets meer dan mannen. Zien we de moederschapsstraffen doorheen de carrière dan ook afnemen?
EL HAJ ¬ ‘Het is nog te vroeg om daarover iets te zeggen, voorlopig zien we nog geen evolutie. In ons experiment hebben we gekeken naar sollicitanten tussen 28 en 42 jaar. Jongere werknemers hebben we niet opgenomen omdat ze vaak nog geen kinderen hebben.’
'De uitkering van het nieuwe familiekrediet ligt erg laag, ongeveer 900 euro per maand. In de feiten zal daardoor de minstverdienende partner, vaak vrouwen, thuisblijven'
Morien El Haj
‘Toch weten we dat werkgevers ook jonge vrouwen zonder kinderen discrimineren omdat ze ervan uitgaan dat ze binnenkort kinderen krijgen. Zelfs als ze geen informatie prijsgeven over hun relatiestatus of kinderwens, kampen ze met dat negatieve vooroordeel.’
Om te vermijden dat vrouwen financieel afgestraft worden omdat ze het gros van het zorgwerk voor kinderen opnemen, is het belangrijk dat de uitkeringen bij ouderschapsverloven voldoende hoog liggen.
EL HAJ ¬ ‘Het familiekrediet dat de federale regering invoert, vinden we een stap in de goede richting. Daarbij wordt een ‘rugzakje’ met verlofrechten aan het kind verbonden. Die kunnen ouders, grootouders of plusouders onderling verdelen. Dat opent op z’n minst al het gesprek over wie de zorgtaken opneemt.’
‘Maar de uitkering ligt erg laag, ongeveer 900 euro per maand. Om het inkomensverlies binnen het gezin te beperken, zal in de feiten dus de minstverdienende partner, vaak vrouwen, thuisblijven. In Zweden bedraagt de uitkering 80 procent van het inkomen. Dan is het inkomensverlies minder groot.’
Welke beleidsmaatregelen kunnen de moederschapsstraffen nog tegengaan?
EL HAJ ¬ ‘Om te beginnen is er nog veel werk om de tekorten in de kinderopvang te verhelpen. De overheid maakt de job onvoldoende aantrekkelijk. Maar werkgevers kunnen ook meer doen om zelf kinderopvang aan te bieden die afgestemd is op de werkuren van het bedrijf. Dat zou ouders die niet van 9 tot 5 kunnen werken al heel wat gedoe besparen.’
‘Daarnaast moedigen we werkgevers en aanwerfbureau’s aan om met gestandaardiseerde procedures en anonieme cv-screenings te werken. Zonder ruimte voor vragen over je geslacht, afkomst, huishouden of gezinssituatie bijvoorbeeld. Dan hebben die hardnekkige vooroordelen alvast minder gevolgen.’
