Iedereen kan een gokje wagen over de leeftijd of job van het individu voor zich, maar de denkoefening wordt pas echt boeiend als je twee of meer personen met elkaar ziet interageren. Eindeloos fascinerend vind ik het, een machtsdynamiek die zich beetje bij beetje aftekent.
Wie is de eerste die begint te praten als een ober langskomt? Houdt de ander het oogcontact wel of niet aan? Wie betaalt uiteindelijk de rekening? Het geeft meer weg dan je denkt. Elke situatie heeft herkenbare aspecten die aangeven naar welke kant de machtsbalans overhelt. Meer nog, in elke ruimte die je binnenstapt, heerst een machtsdynamiek. De huiskamer van een gezin, de consultatieruimte bij de dokter, de vergaderzaal van een organisatie.
Immoreel
Voor eenieder van ons draagt het woord macht een welbepaalde connotatie, en die is zelden positief. Maar net zoals technologie is macht niet intrinsiek goed of slecht. Ze valt niet te reduceren tot louter moreel of immoreel. Het gaat om het doel dat voorop wordt gesteld en de manier waarop de macht wordt aangewend.
Macht verwerven is het vermogen verwerven om verandering te verwezenlijken. Dat kan zowel over jezelf als over een grotere groep gaan. Individuele en collectieve macht zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.
Individuele en collectieve macht zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.
De macht die we hebben over ons persoonlijke leven is verweven met de politieke systemen die ons regeren, met de biologische systemen die ons in leven houden, en met de economische systemen die ons zowel mogelijkheden bieden als beperkingen opleggen. Een machtsdynamiek begrijpen is niet alleen essentieel om onze persoonlijke doelen te bewerkstelligen, maar ook om effectief deel te nemen aan de creatie van onze collectieve toekomst.
Dat laatste vergeten we soms te snel. We zijn geneigd om te geloven dat de macht niet bij ons ligt, maar elders, en daardoor geven we onze macht net uit handen.
Veranderen
Bij deze geldt deze column als een persoonlijke uitnodiging om ook eens mijn favoriete hobby te beoefenen. Hoe vaker je anderen observeert, hoe meer je de mensen rondom je gaat zien als onderdeel van een systeem. Als het product van hun omgeving. Van hun persoonlijke relaties, hun professionele omgeving, of breder, van hun cultuur of land.
Tegelijk groeit het besef dat er altijd iets is dat we kunnen doen om de machtsverdeling in een situatie te veranderen. Hoe we dat besef gebruiken in ons gezin, op onze werkplek, in de maatschappij … is aan ons. Individueel en collectief.
