Nadat premier Benjamin Netanyahu een eerste keer ‘afgezet’ werd en definitief veroordeeld leek te worden, stond hij op bijna miraculeuze manier op uit de doden, raakte opnieuw verkozen en maakte daarop een coalitie met extreemrechtse partijen, niet gehinderd door scrupules. Het meest wrange is dat de andere partijen, zo lees ik in Belgische krantenartikels, hem ‘onder druk zetten om het gerecht om zeep te helpen’. Wrang, want dat klopt niet. Bibi denkt alleen aan Bibi.
De strategie is simpel: creëer een externe vijand, houd een agressieve aanvalsstrategie aan, en demoraliseer en verneder je tegenstanders.
Netanyahu staat op het randje van een veroordeling voor corruptie. Het is duidelijk hoe hij voordeel haalt uit zijn positie. Hij gaf een voorkeursbehandeling aan een media- en vastgoedmagnaat die positieve artikels over hem publiceerde. Het gebrek aan kritiek doet misschien verbazen, maar Netanyahu is nu eenmaal een meester-orkestleider van de polarisatiepers.
De grondslag van zijn aanpak ligt bij twee politieke consultants en spindoctors, George Birnbaum en Arthur Finkelstein. Eerder haalden zij met eclatant succes zakenman en filantroop George Soros door het slijk, hielpen Viktor Orbán als campagneleider aan de Hongaarse macht, en verleenden ze hand-en-spandiensten aan republikeinse politici in de Verenigde Staten. Inmiddels is hun strategie gekopieerd door N-VA in België, de VVD en Forum voor Democratie in Nederland, de Tories in het Verenigd Koninkrijk, door Jair Bolsonaro in Brazilië, of door Giorgia Meloni en Matteo Salvini in Italië. De strategie is relatief simpel: creëer een externe vijand, houd een agressieve aanvalsstrategie aan, en demoraliseer en verneder je tegenstanders. Hard tegen hard, voeten vooruit.
Stemplicht
Elke verkiezing is al beslist voor ze begint, luidt de achterliggende redenering. De meeste kiezers weten al op wie ze zullen stemmen, wie ze steunen en waar ze tegen zijn. Het is veel makkelijker om mensen te demoraliseren dan om ze te motiveren. Daarom wilde N-VA de stemplicht bij de verkiezingen afschaffen (bij cd&v waren ze ongelofelijk lichtzinnig om daarin mee te gaan).
Drugs, misdaad en ras, waren volgens Finkelstein en Birnbaum de belangrijkste thema’s. Het gaat erom genoeg angst en externe vijanden te creëren. In debatten gebruik je stromannen – die kleven al aan je tegenstanders nog voor je in debat gaat – vergroot je standpunten uit, en blijf je daarop hameren, terwijl je tegenstanders zo aldoor in het defensief dwingt.
Het maakt niet uit of je zelf ooit kerncentrales wou sluiten of niet. Zolang je tegenstander ermee worstelt om dat midden in een energiecrisis te verdedigen, ben je aan het winnen.
Progressieve lieden blijven de gewiekstheid en scrupuleloosheid van rechts onderschatten.
Finkelstein won voor het eerst verkiezingen met Netanyahu in de jaren negentig, tegen Shimon Peres. Het verzinsel dat Peres Jeruzalem wou verdelen, dat Netanyahu in tientallen advertenties verspreidde, gaf Netanyahu een dominante positie in het debat. Vijfentwintig jaar later bekleedt hij die nog steeds. Progressieve lieden blijven de gewiekstheid en scrupuleloosheid van rechts onderschatten. Men blijft lief en sympathiek geloven in samenwerking, en bruggen bouwen.
De deal die Netanyahu sloot, vind je ook in ons eigen landje – let maar op wie al 12 jaar lang vlak voor de verkiezingen een groot interview in Dag Allemaal krijgt. Die in macht omgezette populariteit wil N-VA in de komende legislatuur onder meer gebruiken om met een ‘volksberoep’ de rechterlijke macht te kunnen terugfluiten. Een gevaarlijk en irreversibel samenspel tussen media en politiek dat aan de poten van de rechtstaat zaagt.
