Een uniek verkiezingsjaar

Alle verkiezingen in ons land vinden in 2024 plaats, een uniek verkiezingsjaar. In juni stemmen we voor het regionale, federale en Europese niveau, in oktober zijn het lokale en provinciale verkiezingen.

Ongeveer een miljoen jongeren in België kunnen dan voor het eerst hun stem uitbrengen. Dat is bijna tien percent van alle stemgerechtigden. Dat komt door het nieuwe stemrecht vanaf zestien jaar voor de Europese verkiezingen, maar ook omdat het, voor het eerst sinds oorlogstijd, al vijf jaar geleden zal zijn dat er nog verkiezingen waren. Elke jongere tussen 16 en 23 jaar is een first voter. 

Ongeveer een miljoen jongeren kunnen in 2024 voor het eerst hun stem uitbrengen, bijna tien percent van alle stemgerechtigden.

Die jonge groep was nog nooit zo groot, en het opzet nog nooit zo complex. Zestien- en zeventienjarigen mogen gaan stemmen voor Europa, maar moeten zich daarvoor maanden voordien online registreren. Vanaf achttien jaar zijn ze stemplichtig voor Europa, het regionale en het federale parlement. Maar voor de lokale en provinciale verkiezingen later dat jaar is de opkomstplicht afgeschaft. Of nee, dat is enkel zo in Vlaanderen. Onze andere landsdelen behouden de opkomstplicht.

Als je weet dat de allereerste keer dat mensen gaan stemmen cruciaal is voor hun attitude ten aanzien van burgerschap en democratie, en dat het nadien moeilijker wordt jongeren te activeren als je ze niet meteen naar de stembus krijgt. Als je bovendien weet dat de Europese verkiezingen het eerst komen en de drempel van de registratie daar het hoogst ligt. Als je weet dat we weinig ervaring hebben met hoe we jongeren online kunnen informeren over verkiezingen en dat de digitale leefwereld van jongeren de afgelopen vijf jaar enorm is veranderd. Als je weet dat de sociale-mediabudgetten van Vlaamse politieke partijen die van andere Europese landen fors overtroeven (en we zijn nog niet eens in verkiezingstijd, andere landen wel). Als je weet dat er maar vijf landen zijn die stemrecht vanaf zestien jaar invoerden en andere landen ons met argusogen in de gaten houden. Dan kunnen we maar beter met velen samenwerken om ervoor te zorgen dat die een miljoen jongeren voelen dat hun stem ertoe doet.

Positieve eerste stemervaring

Er ligt een unieke kans om zoveel mogelijk jongeren een positieve eerste stemervaring te geven. Maar dan moeten we tonen dat we hen serieus nemen en ervoor zorgen dat ze zo geïnformeerd mogelijk gaan stemmen. We moeten hun weerbaarheid versterken tegen desinformatie en fake news. 

Vanuit De Ambrassade startten we vorig jaar gesprekken op met alle beleids-, onderwijs- en welzijnspartners. We merken dat elk beleidsniveau een beperkte scope heeft over de verkiezingen. Het Agentschap Binnenlands Bestuur is bijvoorbeeld enkel verantwoordelijk voor de organisatie van de lokale en provinciale verkiezingen, maar is niet bezig met de ondersteuning van lokale besturen om zestien- en zeventienjarigen te informeren en te laten registreren voor de Europese verkiezingen. Dat is een opdracht van de FOD Binnenlandse Zaken. 

Hoe kunnen we over beleidsniveaus heen samenwerken om jongeren, op hun maat, zo kwaliteitsvol mogelijk te informeren over het belang en de impact van de verkiezingen en van politiek? Hoe kunnen we hen motiveren om goed geïnformeerd te gaan stemmen? Laten we met de media, het onderwijs, het jeugdwerk, en het brede middenveld tegen jongeren zeggen: ‘Jullie zijn aan zet. Jullie stem doet ertoe. ’t Is aan u.’ ν