Hoe hard er werd opgestreden tegen het faciliteren van sekswerk hing daardoor af van regio tot regio, een versnipperd beleid dat zorgde voor de zwarte en grijze zone waar sekswerk vandaag in gedijt. Met de oude wetgeving was het bijvoorbeeld moeilijk voor sekswerkers om een geschikte bank voor een lening of boekhouder te vinden, uit angst was voor vervolging. Daarom werkten ze soms met een horecacontract of als zelfstandige onder een andere noemer.
Waar regels ambigu en voor interpretatie vatbaar zijn, zijn misbruiken legio.
Waar regels ambigu en voor interpretatie vatbaar zijn, zijn misbruiken legio. Tijdens de coronapandemie werd al snel duidelijk wat de gevolgen zijn van het gebrek aan een degelijk statuut. Sekswerkers mochten niet langer aan het werk en waren aangewezen op hun eigen creativiteit om hun werk te kunnen blijven doen zonder strafbaar te zijn. In 2022 werd in de kamer onder impuls van minister van Justitie Vincent Van Quickenborne (Open VLD) het nieuw seksueel strafrecht goedgekeurd. Voor het eerst, een primeur in Europa, werd sekswerk volledig legaal. Pooierschap daarentegen blijft een strafbaar feit.
Maar legaal werk betekent ook dat de spelregels klaar en duidelijk moeten zijn. Sinds 2022 kunnen sekswerkers als zelfstandigen aan de slag. Maar wat met mensen die onder een duidelijke gezagsrelatie vallen? Pooierschap is uitbuiting, maar je hebt ook normale gezagsrelaties zonder dwang en misbruik. Dan zou er sprake zijn van schijnzelfstandigheid, hoewel het verbod op pooierschap een werknemersstatuut in principe onmogelijk maakt. Minister van Sociale Zaken Frank Vandenbroucke (Vooruit) werkt daarom hard aan een wetsvoorstel om het sekswerk in België te reguleren. Dat zou concreet betekenen dat werknemers en werkgevers in de seksindustrie legale arbeidsovereenkomsten kunnen aangaan.
Emancipatie
Dat een geheel nieuwe groep werknemers zo toegang vindt tot ons arbeidsbestel en bij uitbreiding tot onze sociale zekerheid, is nagenoeg ongezien. In het verleden hebben sekswerkers zich nauwelijks verenigd als beroepsgroep. Dat is ook de reden waarom het beleidsadvies vandaag vooral komt van organisaties die zich inzetten voor de rechten van sekswerkers en niet van vertegenwoordigers van de hele industrie.
Vakbonden kunnen zorgen voor een belangrijke stap in de emancipatie van beroepsgroepen, en bijgevolg van individuen. Zowel mensenrechtenorganisaties als het kabinet geven aan dat vakbonden al veel steun hebben gegeven in dit dossier, maar ik kan mij niet van de indruk ontdoen dat we als werknemersorganisatie meer hadden kunnen betekenen. Los van de historische morele discussie over sekswerk moet elke werknemer een plaats kunnen vinden in de vakbond. Als dat niet lukt, is het aan ons om hen actief op te zoeken en hun problemen te collectiviseren.
Elke werknemer moet een plaats kunnen vinden in de vakbond. Als dat niet lukt, is het aan ons om hen actief op te zoeken en hun problemen te collectiviseren.
Daarvoor is het natuurlijk nog niet te laat. De vakbond kan streven naar representativiteit door een open platform te ontwikkelen waar de meningen van sekswerkers tot het beleid geraken. Denk maar aan survey’s, diepte-interviews, of online platformen. Dat vergt heel wat technisch werk. Binnenkort zal het kabinet-Vandenbroucke advies vragen aan de Nationale Arbeidsraad. Werknemers- en werkgeversvertegenwoordigers kunnen het dossier dus maar beter grondig bestuderen. Bovendien mag het vernieuwde werkstatuut niet tot misbruiken leiden, en stelt zich de vraag hoe we sociaal overleg organiseren in deze sector?
Onze samenleving en arbeidsmarkt worden steeds complexer, dat daagt klassieke arbeidsvormen uit. De vraag is hoe we als middenveldorganisaties een steun blijven voor precaire werknemersgroepen die zich op de breuklijnen van onze samenleving bevinden.
