Nieuwbakken Vlaams minister van Werk Zuhal Demir (N-VA) tekent forse besparingen in het arbeidsmarktbeleid uit. In 2025 gaat ze op zoek naar bijna 100 miljoen euro. Niet alleen moet de VDAB volgend jaar twintig miljoen euro besparen – en een tiende van haar werkingsmiddelen tegen 2028 – ook onder meer het Vlaams Opleidingsverlof en de loopbaancheques, waarmee werknemers tegen een voordelig tarief loopbaanbegeleiding kunnen aankopen, delen in de klappen.
‘Politici denken weleens dat iedereen zomaar zijn weg vindt op de arbeidsmarkt. Maar er is nood aan toeleiding.’
Peter Van der Hallen, auteur
‘Nooit eerder werd zoveel bespaard op het beleidsdomein Werk’, vat nationaal secretaris van het ACV Stijn Gryp samen. ‘Net wanneer we voor belangrijke uitdagingen staan, zoals de toenemende digitalisering en wat het klimaat van ons vraagt, snijdt Demir in beleid dat werknemers versterkt in de overgang naar een duurzamere economie.’
Afkoelende arbeidsmarkt
De timing van de besparingen valt inderdaad ongelukkig. In de recentste raming van de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid (RSZ) valt de tewerkstelling in België dit jaar licht terug ten opzichte van vorig jaar. ‘We zien een afkoeling van de arbeidsmarkt’, zegt Tim Goesaert van het HIVA-Onderzoeksinstituut voor Arbeid en Samenleving. ‘Al is het voorbarig om te panikeren, want er komen nog steeds banen bij. Alleen niet meer zo aanzienlijk als in de voorgaande jaren.’
Vooral de industrie en de bouwsector kennen een moeilijke periode, die ‘nog maar net gecompenseerd wordt door een beperkte groei in de dienstensectoren’, aldus de RSZ. ‘Maar we komen van een periode van groei van de werkgelegenheid, ook in de industrie. Er is dus wel iets aan het veranderen’, ziet Goesaert. Ook enkele in het oog springende sluitingen, zoals bij Audi Brussels, of gestaakte investeringen, zoals bij chemieconcern BASF of staalproducent ArcelorMittal, stemmen tot alertheid.
‘De arbeidsmarkt gaat altijd op en neer als een jojo’, zegt Peter Van der Hallen, auteur van het zopas verschenen De arbeidsmarkt (be)grijpbaar maken. ‘Dat hoeft geen ramp te zijn als er instrumenten zijn om werknemers op te vangen. Maar door te snijden in loopbaanbegeleiding en opleidingskansen, kortwiekt minister Demir net die maatregelen die werknemers tot baas maken over hun eigen loopbaan. Zeker nu de federale onderhandelaars ook nog eens de werkloosheidsuitkering in de duur willen beperken, is dat gevaarlijk.’
Haaks op de doelstellingen
Volgens Stijn Gryp staan de geplande besparingen van minister Demir haaks op de doelstellingen van de Vlaamse regering om meer mensen aan het werk te krijgen of levenslang leren te stimuleren. ‘Bedenk dat de minister tegelijk vraagt aan de VDAB om meer in te zetten op nieuwe doelgroepen zoals langdurig zieken, nieuwkomers en sociaal huurders. Groepen die vaak extra drempels tot de arbeidsmarkt ervaren, bijvoorbeeld omdat zij minder eenvoudig toegang krijgen tot kinderopvang.’
‘Nooit eerder werd zoveel bespaard op het beleidsdomein Werk’
Nationaal secretaris van het ACV Stijn Gryp
‘Net wie de Vlaamse regering naar de arbeidsmarkt wil toetrekken, is gebaat bij een uitbreiding van de loopbaanbegeleiding’, zegt Peter Van der Hallen. ‘Sinds 2019 moet je minstens zeven jaar werkervaring hebben om een beroep te kunnen doen op loopbaancheques. Dat was al een besparing. Maar jongeren zonder werk of diploma hebben er misschien nog het meest nood aan. Voor hen zou loopbaanbegeleiding eigenlijk gratis moeten zijn.’
‘Politici denken weleens dat iedereen zomaar zijn weg vindt op de arbeidsmarkt’, besluit hij. ‘Maar er is nood aan toeleiding.’
Ann Luyten wilde lot in eigen handen nemen
Ann Luyten (54) werkt al sinds 1996 als senior marketing analyst bij een internationaal koeriersbedrijf. Maar door een aangekondigde herstructurering verdwijnen in België bijna 400 banen, waaronder de hare. ‘Er deden al langer geruchten de ronde’, vertelt Ann. ‘Toch was het schrikken. Het is een pure kostenbesparing. We worden grotendeels vervangen in lageloonlanden.’
De ontslagronde bekijkt Ann als een kans om zichzelf te herontdekken, vertelt ze. De outplacement-begeleiding bij collectief ontslag wilde ze niet afwachten. ‘Ik wilde mijn lot in eigen handen nemen. Ik heb nog minstens twaalf jaar te werken. Ik wil zo snel mogelijk beginnen aan een nieuwe uitdaging.’
Even speelde ze met de gedachte om opnieuw te gaan studeren, maar uiteindelijk koos ze voor loopbaanbegeleiding met loopbaancheques. ‘Dat was nodig om weer voeling met de arbeidsmarkt te krijgen. Na bijna dertig jaar bij dezelfde werkgever is dat niet vanzelfsprekend.’
‘In de loopbaanbegeleiding doe je veel aan introspectie. Waar krijg ik energie van op de werkvloer? Wat zijn mijn sterktes? Daardoor leerde ik kwaliteiten kennen die ik mezelf nooit zou hebben toegedicht. Het heeft mijn zelfvertrouwen opgekrikt.’
