Uit nieuwe cijfers van het steunpunt Mens en Samenleving (SAM) blijkt dat het aantal gezinnen die gebruikmaken van budget- en schuldhulpverlening in dalende lijn is. Dat meldt krant De Morgen vandaag. Sinds 2019 gaat het om een daling van 13,9 procent in vijf jaar tijd. Dat kan gaan om schuldbemiddeling, budgetbeheer of -begeleiding.
Sandra Rosvelds, hoofd van de beweging.net-studiedienst vindt het alvast een bemoedigende trend. ‘Het is zeker positief om die cijfers te zien dalen, al is het natuurlijk veel genuanceerder dan één simpel cijfer.’
‘Er is de laatste jaren een groeiende rol van private schuldbemiddeling die duizenden mensen helpt met schuldbemiddeling en schuldcentralisatie, waardoor dagvaarding voorkomen wordt. Zij zitten niet in deze cijfers vervat. Sommige mensen vinden de drempel naar private, betalende schuldbemiddeling lager dan aankloppen bij het OCMW. Ook deze manier van preventie helpt dat schulden niet exploderen en mensen niet terechtkomen in collectieve schuldbemiddeling.’
Nieuwe wetgeving
De laatste twee jaar zijn ook verschillende wetten in voege getreden, rond consumentenschulden, die tot doel hebben bijkomende kosten op onbetaalde facturen te beperken. ‘Als mensen iets meer tijd krijgen om hun factuur te betalen, begint de schuldenspiraal ook minder snel te lopen. Ook dat kan een daling van de cijfers vanaf 2024 mee verklaren. Eind 2024 trad eveneens een wet in voege die gezinnen tegen overmatige schuldenlast moet beschermen’, stipt Sandra Rosvelds aan. ‘Maar de impact van die wet is nog niet zichtbaar in de cijfers.’
Zij wijst erop dat er geen indicatie is dat de toegang tot schuldhulpverlening de laatste jaren verminderde, iets wat de daling kan veroorzaken. ‘Rond het thema schulden hangt al jaren een gevoel van schaamte. Maar net de laatste jaren is er uit diverse hoeken ingezet om die drempel stukje bij beetje te verlagen.’
‘Zo was er de laatste jaren een versterkte media-aandacht voor mensen in schulden, door onder andere tv-programma’s als Zorgen voor mama, wat een stijging van het aantal hulpaanvragen in steden kan verklaren. Dat soort initiatieven kan een preventief effect hebben, omdat mensen sneller hulp zoeken voordat de situatie verder escaleert.’
Gestegen kosten
Rosvelds wijst er wel op dat je geen conclusies in de andere richting kunt nemen door het gedaalde cijfer. ‘We zien dat heel wat mensen nog steeds moeten rondkomen met een te laag inkomen. Zeker door de extreem gestegen kosten voor het levensonderhoud, zoals de kosten voor wonen en voeding, de laatste jaren is het voor heel wat bevolkingsgroepen zoals alleenstaande ouders vechten om rond te komen. We moeten blijven inzetten op voldoende hoge uitkeringen en minimumlonen, waarmee mensen hun basisbehoeften kunnen betalen.’
