Update 8 september - niets veranderd aan de pensioenmalus
Na felle kritiek op de pensioenmalus probeerde minister van Pensioenen Jan Jambon (N-VA) de gemoederen te sussen. In de media klonk het alsof vrouwen beter beschermd zouden worden, omdat hun moederschapsrust voortaan meetelt voor het recht op vervroegd pensioen op 60 jaar na 42 loopbaanjaren. Maar de eventuele boete bij een vervroegd pensioen houdt de minister onveranderd.
In werkelijkheid gaat de aankondiging van eerder deze week slechts om een minieme rechtzetting. In de andere stelsels om de vervroegde pensioenleeftijd te bepalen, werd moederschapsrust al lang gelijkgesteld. In dat nieuwe stelsel was dat vergeten. De aangekondigde correctie is dus logisch en noodzakelijk om discriminatie te vermijden. Ze is daarnaast ook niet definitief: de wet moet nog opnieuw langs het parlement. Aan de pensioenmalus zelf verandert helemaal niets – werknemers die vroeger willen stoppen, blijven geconfronteerd met dezelfde zware boete.
De nieuwe pensioenmalus – zeg maar de boete bij vervroegd pensioen – hangt als een donkere wolk boven iedereen die niet tot de laatste officiële dag kan werken. De plannen die tot voor kort nog vaag bleven, krijgen steeds scherpere contouren. Op dit moment bespreken de sociale partners de concrete voorstellen. Intussen blijkt dat de regering de malus niet langer koppelt aan je effectieve pensioenkeuze, maar aan je geboortejaar. Met andere woorden: de ruimte om zelf nog iets te plannen verdwijnt grotendeels.
‘Het jaar waarin je geboren bent, bepaalt of je een malus te slikken krijgt, en wat de omvang ervan is. Ontsnappen kan dus niet meer.'
Maarten Gerard, hoofd studiedienst ACV
Voor wie in 2025 vervroegd met pensioen kan, verandert er niets: dat recht blijft gelden en de malus volgt je niet als je pas later vertrekt. Maar iedereen die vanaf 2026 op vervroegd pensioen kan gaan, valt onder de nieuwe regeling. ‘Het maakt geen verschil of je vroeger of later beslist om op pensioen te gaan’, zegt Maarten Gerard, hoofd van de ACV-studiedienst. ‘Het jaar waarin je geboren bent, bepaalt of je een malus te slikken krijgt, en wat de omvang ervan is. Ontsnappen kan dus niet meer.’
Patrick (61) - metselaar
Patrick begon op zijn negentiende in de bouwsector. Zware rugproblemen en periodes van werkloosheid hebben zijn carrière onderbroken. Als hij op 62 jaar stopt, telt hij maar 34 effectieve loopbaanjaren. Dat kost hem meteen tien procent pensioenverlies. Alsof dat nog niet genoeg is, worden de jaren werkloosheid meegeteld op basis van een lager fictief loon. Zijn pensioen zakt daardoor nog verder. Voor Patrick voelt de malus als een dubbele straf: zijn lichaam liet hem in de steek, en nu straft het systeem hem opnieuw.
Wie er niet geraakt, betaalt een prijs
Tot nu toe gold: haalde je de klassieke voorwaarden – 60 jaar en 44 loopbaanjaren, 61 jaar en 43 loopbaanjaren of 63 jaar en 42 loopbaanjaren – dan kon je zonder boete stoppen. Dat kader blijft, maar de regering schuift er een tweede filter voor: een dubbele voorwaarde van minstens 35 loopbaanjaren die elk voor de helft effectief gewerkt zijn én minstens 7.020 gewerkte in totaal. Wie daar niet aan geraakt, betaalt een prijs. Vanaf 2026 ontvang je twee procent minder pensioen per jaar dat je voor de wettelijke pensioenleeftijd stopt, vanaf 2030 wordt dat vier procent en vanaf 2040 zelfs vijf procent.
Die nieuwe lat treft vooral wie door omstandigheden uitviel. Een paar jaar zware ziekte kan maken dat je die 35 jaren niet haalt, ook al heb je een lange loopbaan achter de rug. Ook te veel deeltijds werk kan problemen opleveren. Zo toont een rapport van de vergrijzingscommissie dat ongeveer de helft van de vrouwen die nieuwe voorwaarden niet haalt. Zij kijken dus tegen een malus aan.
Ziektedagen blijven probleem
Volgens de nieuwste plannen zal het effect van de ziektedagen gedeeltelijk worden verzacht, maar de angel blijft. ‘Wie een onderbroken loopbaan heeft of periodes van ziekte kende, loopt het risico om niet of amper vroeger te kunnen stoppen zonder de rest van hun leven de prijs te betalen’, zegt Gerard.
‘Wie een onderbroken loopbaan heeft of periodes van ziekte kende, loopt het risico om niet of amper vroeger te kunnen stoppen zonder de rest van hun leven de prijs te betalen'
Maarten Gerard
Voor velen is dat meer dan een technische berekening. Een malus van vier procent per jaar dat je voor je officiële pensioendatum vertrekt, loopt opgeteld al snel op tot honderden euro’s minder pensioen per maand. Dat treft vooral wie het kwetsbaarst is: langdurig zieken, deeltijdsen, mensen met een onderbroken carrière. Net die groepen worden opnieuw afgerekend. Wat de regering voorstelt als een stimulans om langer te werken, voelt voor hen als een sanctie omdat ze dat niet konden. Met het systeem van geboortejaren valt er niets meer te plannen of te ontwijken.
