Mensen met een werkloosheidsuitkering, maar die door de VDAB als 'niet-toeleidbaar' worden erkend, verliezen door de beperking van de werkloosheidsuitkering in de duur van de arizonaregering eveneens hun uitkering. Zonder dat er voor hun specifieke situatie een oplossing komt.
Het gaat bijvoorbeeld om mensen als Liesbeth*. Door haar blindheid ervoer Liesbeth veel hindernissen op haar carrièrepad. ‘Discriminatie bijvoorbeeld. Zodra interimkantoren weten dat je blind bent, hoeven ze je niet’, zegt ze.
‘Ik zou graag willen werken, echt waar. De regering kent mijn realiteit niet.’
Liesbeth*
Toch is Liesbeth een tijd aan de slag geweest als helpdeskmedewerker en secretariaatsmedewerker, waar ze werd wegbezuinigd door automatisatie. Na een bijkomende opleiding werkte Liesbeth ook 18 maanden als kandidaat-ondernemer en als freelancer. Maar de verplaatsingen tot bij de klant, waarbij ze vaak gebruik moest maken van een taxi, maakte dat ze niet uit de kosten kwam.
Sinds haar ontslag kwam ze terecht in de werkloosheidsverzekering. In 2017 werd ze door de VDAB als ‘niet-toeleidbaar’ erkend. Dat doet de VDAB aan de hand van een screeningstool voor een periode van twee jaar, met mogelijkheid tot hernieuwing.
Verdienvermogen
Als Liesbeth haar werkloosheidsuitkering verliest, kan ze een aanvraag doen voor een leefloon bij het OCMW of een inkomensvervangende tegemoetkoming bij de FOD Sociale Zekerheid, maar dan volgt een onderzoek naar haar persoonlijke situatie op basis van haar zogenoemde 'verdienvermogen', of de mate waarin iemand met een handicap zelfstandig een inkomen kan verwerven.
Dat verdienvermogen mag niet meer dan een derde bedragen van wat een persoon zonder handicap op de arbeidsmarkt zou verdienen. 'Het is dus verre van zeker dat ze terechtkan in een ander uitkeringsstelsel', zegt Koen Meesters, nationaal secretaris van het ACV.
'Buffer voor syndicus'
‘Ik zou graag willen werken, echt waar’, vertelt Liesbeth. ‘Maar voltijds werken en je huishouden runnen, dat kan ik niet. Vanaf ik de deur uitga, moet ik me heel erg concentreren. Deeltijds werken lukt me wel. De regering kent mijn realiteit niet.’
Ondanks de slopende onzekerheid is Liesbeth erin geslaagd om een appartement te kopen. ‘Als mijn werkloosheidsuitkering wegvalt, weet ik niet wat me te wachten staat.’
Zou ze in aanmerking komen voor een andere uitkering? ‘Allicht volgen maanden van onduidelijkheid, zonder inkomen of voorschotten. De diensten die mijn situatie moeten bekijken, zullen overbevraagd zijn. Ik heb een buffer, maar die dient voor kosten aan het appartementsgebouw.’
Niets geregeld voor 10.000 kwetsbare Vlamingen
Momenteel zijn er 12.441 werklozen die volgens de VDAB ‘niet toeleidbaar’ zijn. Dan acht de VDAB de kansen op de reguliere arbeidsmarkt zodanig beperkt dat ook aangepast werk niet tot de mogelijkheden behoort.
Van die groep ontvangen 10.458 mensen een werkloosheidsuitkering. Bijna 10.000 van hen heeft een werkloosheidsduur van twee jaar of langer, het uiterste maximum volgens de nieuwe werkloosheidsregeling. Dat is niettemin al een daling ten opzichte van vorig jaar. In 2024 waren er nog meer dan 16.000 niet toeleidbaren.
Bijna 10.000 'niet-toeleidbare' werklozen dreigt hun uitkering te verliezen, zonder meer.
Vlaams minister van Werk Zuhal Demir (N-VA) zegt dat er federaal aan een apart stelsel wordt gewerkt voor deze niet-toeleidbaren. ‘Maar we hebben geen enkele indicatie dat dit voor de ongeveer 10.000 mensen die uit de werkloosheid zullen verdwijnen, oplossingen brengt’, zegt Koen Meesters. ‘Zowel financieel als op vlak van begeleiding.'
Ander uitkeringsstelsel
Meesters stelt vast uit berekeningen van ACV-ledengegevens dat maar liefst 76 procent van de leden die als niet-toeleidbaar worden erkend, in de toekomst niet langer een werkloosheidsuitkering zullen krijgen. ‘Het is nog maar de vraag op welke uitkering ze wel aanspraak kunnen maken. Over amper zes maanden valt voor deze mensen de bijl. Dat is compleet onaanvaardbaar.’
‘Welk statuut en jobaanbod zullen deze meer dan 10.000 kwetsbare werkzoekenden in Vlaanderen krijgen?’ vraagt nationaal secretaris Stijn Gryp. ‘Niemand is erbij gebaat deze mensen los te laten zonder nooduitgang.’ De vakbond dringt aan op een plan dat een warme overdracht naar een ander uitkeringsstelsel regelt.
*Liesbeth is een schuilnaam. Haar echte naam is bekend bij de redactie.
