De koopjes lokken deze maand een horde kooplustigen naar de winkelstraten. Om plaats te maken in de kleerkast, dumpen we massaal oud textiel.
Sinds begin dit jaar mag je geen oude kleding meer bij het restafval gooien. Alles moet in de kledingcontainer. Maar die stuks worden allerminst allemaal gerecycleerd, blijkt uit een nieuw rapport van Herwin, koepelorganisatie van recyclagebedrijven.
83.200 ton textiel werd in 2022 afgedankt in Vlaanderen. Bijna de helft ging rechtstreeks de verbrandingsoven in.
In 2022 werd zo’n 83.200 ton textiel afgedankt in Vlaanderen. Daarvan ging bijna de helft rechtstreeks de verbrandingsoven in. Slechts zo’n vijf procent komt lokaal in het tweedehandscircuit op de markt. De rest? Verscheept naar ontwikkelingslanden of verwerkt tot bijvoorbeeld vulling voor autozetels.
Ongedragen in container
Erika werkt bij Ateljee vzw. Zij sorteren en beheren onder andere tweedehandskleding voor Kringloopwinkels. ‘De laatste jaren zijn de volumes die hier binnenkomen enorm toegenomen. Was er een paar jaar geleden nog één recyclagelijn, dan zijn dat er nu drie.’
Maar ook de achteruitgang van de kwaliteit van de kledij baart Erika zorgen. ‘Bovendien zie je regelmatig ongedragen stuks passeren, waar het etiket nog in hangt. Alles wat nog degelijk genoeg is, sturen we naar de Kringwinkels voor verkoop. Na vier weken worden de onverkochte goederen teruggestuurd. De laatste tijd is er een enorme berg retours.’
‘Regelmatig zien we ongedragen stuks passeren, waar het etiket nog in hangt.’
Erika sorteert tweedehandskleding
‘Vroeger werkten we nog samen met externe opkopers die overnamen waar we niet vanaf raakten, maar dat rendeert niet meer. We stockeren zoveel we kunnen en proberen het met korting aan de man te brengen of verwerken de spullen tot handtassen, boodschappentassen, pennenzakken en meer, maar dan blijft er nog veel over. En onze opslagruimte is niet eindeloos’, verzucht Erika.
Verbranding enige optie
Daarmee bevestigt Erika het rapport van Herwin. Steeds meer textiel wordt verbrand omdat het niet herbruikbaar is: dat ging in Vlaanderen van vier procent in 2010 naar zeventien procent in 2024.
Bovendien blijkt sinds vorig jaar dat zelfs herbruikbaar textiel vernietigd wordt, omdat er simpelweg geen afnemers te vinden waren. Verbranding geldt dan als enige optie. Waar de Kringwinkels in 2015 zo’n 11.000 euro spendeerden aan vernietiging, is dat vorig jaar opgelopen tot meer dan 420.000 euro.
Dirk Coninckx, secretaris bij ACVBIE, ziet met lede ogen aan wat beter kan. ‘De stroom van tweedehandstextiel wordt vaak door maatwerkbedrijven beheerd. Maar daar kan men door onvoldoende personeel de enorme volumes niet meer bolwerken. Terwijl er budgetten beschikbaar zijn om extra personeel aan te werven én er duizenden mensen op de wachtlijst staan voor een baan in de sociale economie. Dat rijmt niet met elkaar.’
Temu, Shein en co
‘Heel de tweedehandsindustrie zit in de nesten’, vult journaliste Sarah Vandoorne aan, die voor tal van artikels en haar boek Kleerkastvasten achter de schermen van de textielindustrie gedoken is. ‘Er zijn zoveel spelers die geld verdienen met onze oude kleren, maar sinds de oorlog in Oekraïne en de ultrafast fashion van Chinese webshops is die markt volledig ingestort. Afgezonderd van lokaal hergebruik teert de sector op export, maar andere landen kunnen de toestroom ook niet meer aan.'
Vandoorne was voor research in Ghana. Daar zag ze pas echt de perverse effecten, vertelt ze. 'Veel van wat niet verkocht geraakt, wordt op grote vuilnisbelten gedumpt en komt via waterlopen op stranden en in zee terecht. Sommige regio’s worden bijna letterlijk overspoeld door onze afdankertjes.’
'Het is veel goedkoper om nieuwe textielvezels te produceren. Naar echte recycling – gebruikte kleding omvormen tot grondstoffen voor nieuwe kleding – is voorlopig amper vraag.'
Sarah Vandoorne
‘Naar echte recycling – gebruikte kleding omvormen tot grondstoffen voor nieuwe kleding – is voorlopig amper vraag. Het is immers veel goedkoper om nieuwe textielvezels te produceren. Veel kledij bestaat uit verschillende materialen, knopen … waardoor recyclage moeilijker en dus ook duurder wordt. Europa overweegt om bedrijven te verplichten tot gebruik van gerecycleerde materialen, omdat ze vrezen dat er anders weinig gaat veranderen.’
‘Temu, Shein en andere fastfashionmerken dragen een verpletterende verantwoordelijkheid’, zegt Els Houttequiet van Herwin. ‘Producenten mogen wat ze maar willen de markt opduwen, zonder consequenties voor hen. Om dat te veranderen is eensgezindheid op Europees niveau nodig.'
'Zolang douanediensten te weinig middelen hebben om inkomende goederen ten gronde te controleren, kunnen producenten hun gang gaan. We moeten inzetten op producten die langer meegaan en makkelijk recycleerbaar zijn. En we moeten minder kopen. Want elk gekocht stuk eindigt vroeg of laat in de kledingcontainer.’
