Deze week stuitte ik op het lied Banlieusards van de Franse rapper Kery James. De eerste zin luidt: ‘We zijn niet gedoemd om te mislukken.’ Een krachtige overtuiging. James schetst het leven in de Franse banlieues, maar mij doet het ook denken aan mijn geboorteland Congo.
Het lied maakt opstand in me los. Het maakt me ervan bewust hoe oneerlijk het kapitalistische systeem kan zijn. Bovendien roept het ons op om op te staan en ons lot in eigen handen te nemen. Een boodschap die ook geldt voor de Congolezen.
Oost-Congo, bij het Grote Merengebied, wordt al meer dan vijfentwintig jaar geteisterd door een oorlog die naar schatting aan meer dan vijf miljoen mensen het leven kostte.
Congo verkeert in een diepe crisis, en er zijn redenen genoeg om pessimistisch te worden en de hoop te verliezen. Een groot deel van de bevolking leeft in armoede, ondanks alle natuurlijke rijkdom die Congo bezit. De toegang tot onderwijs, gezondheidszorg en drinkwater is nog altijd geen vanzelfsprekendheid voor Congolezen.
Daar bovenop wordt Oost-Congo, bij het Grote Merengebied, al meer dan vijfentwintig jaar geteisterd door een oorlog die naar schatting al aan meer dan vijf miljoen mensen het leven kostte. De situatie is er heel zorgwekkend en dreigt volledig te escaleren. Miljoenen burgers ontvluchtten het geweld en zijn vandaag ontheemd.
Veerkrachtig
Op dit moment zijn alle ogen gericht op de presidentsverkiezingen die op 20 december 2023 zouden moeten plaatsvinden. Tijdens de huidige gespannen pre-electorale fase stelt mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch vast dat de regering van president Félix Tshisekedi de oppositie en mensenrechtenactivisten het zwijgen oplegt. We kunnen niet anders dan vaststellen dat het er in Congo slecht aan toe gaat. Is dit land nu werkelijk gedoemd om te mislukken?
In Banlieusards zegt James dat hij geen slachtoffer is, maar een vechter. Dat is helemaal waar wat Congolezen betreft. Ondanks de vele uitdagingen waarmee Congolezen in Congo te kampen krijgen, zijn Congolezen een veerkrachtig volk. Ze zijn verre van louter slachtoffers en hulpbehoevenden, in tegenstelling tot hoe de media hen vaak voorstelt. Congolezen trekken dagelijks hun plan om te overleven in een land waar de staat faalt.
Ook wij, Europese burgers, ondernemingen en regeringen, profiteren de exploitatie van de natuurlijke rijkdommen van Congo.
In mijn werk met partnerorganisaties om het beleid in België en in Congo positief te veranderen, zie ik dat de meerderheid van de Congolezen hunkert naar verandering en vooruitgang. Maar zijn alle betrokken spelers echt klaar om bij te dragen aan de stappen die nodig zijn om Congo van de grond te krijgen?
Zijn wij in het Westen klaar om ons plunderende kapitalistische systeem, waarin de sterksten rijker worden en de zwaksten armer, te veranderen? Want ook wij, Europese burgers, ondernemingen en regeringen, profiteren de exploitatie van de natuurlijke rijkdommen van Congo, de exploitatie die aan de grondslag ligt van veel conflicten in de regio van de Grote Meren.
Als we Congo echt niet willen zien mislukken, dan moet de internationale gemeenschap, inclusief België, zich aan de kant van het Congolese volk scharen, en de Congolese politieke leiders aanzetten om zich eindelijk te bekommeren over het lot van de Congolezen. Ik ben het eens met Kery James: ‘Het is niet genoeg om te zingen: “Kijk hoe ze ons slecht behandelen!” Je moet leren, je moet begrijpen en je moet iets veranderen.’
